Een boer rond een Natura 2000-gebied kan al vóór een definitief besluit merken dat een financier of koper rekening houdt met strengere landbouwregels. Wordt het gebied later alsnog geschrapt, dan rekent landbouwminister Jaimi van Essen eventuele schade door die onzekerheid tot het normale maatschappelijke risico. Dat antwoordt hij op vragen van Kamerlid Caroline van der Plas. Of zulke schade zich al voordoet, staat volgens de minister niet vast.

De openbare lijst telt 121 stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden op land. Het kabinet verwacht uiteindelijk zones in en rond ongeveer honderd gebieden. De definitieve selectie en de ontwerpregels worden begin 2027 verwacht. De lijst vertelt boeren intussen waar maatregelen worden onderzocht, terwijl de gevolgen voor hun grond pas bij de uitwerking duidelijk worden.

Twee momenten, verschillende gevolgen

Uit onderzoek van Het Bericht blijkt dat de kabinetsuitwerking van 3 november financiële hulp aan de definitieve selectie koppelt. Gebieden die afvallen, kunnen geen gebruikmaken van geld dat speciaal voor de zones is gereserveerd. Wel kunnen er middelen uit andere onderdelen van het landbouw- en natuurbeleid beschikbaar zijn. Voor gebieden die op de lijst blijven, wil het kabinet onder meer geld inzetten om boeren te helpen uitkomen met grond die door de regels minder waard wordt.

Dat is een andere situatie dan mogelijke financiële gevolgen zolang het besluit nog openligt. Van Essen heeft voor de tussenperiode geen omvang van eventuele schade genoemd. Hij wijst op de tijd die nodig is om per gebied vast te stellen of maatregelen werken en noodzakelijk zijn.

De grens hangt ook af van water en bodem

De beoogde zones gaan over stikstof, waterkwaliteit, verdroging, gewasbeschermingsmiddelen en de samenhang tussen natuurgebieden. Provincies mogen een alternatief voorstellen dat aantoonbaar evenveel oplevert voor natuurherstel en vergunningverlening. Eerder beschreven we waarom de grens daarbij kan meebewegen met kavels en het landschap.

Het gevraagde overzicht van gebieden waar stikstofgevoelige natuur op de voorlopige lijst staat zonder dat het betreffende oppervlak als overbelast is aangemerkt, wordt nog uitgewerkt. De minister wil bij de ontwerpregels toelichten welk deel van het pakket per gebied nodig is.