Minister van Infrastructuur en Waterstaat Vincent Karremans erkent dat de pakkans bij het vrachtwagenverbod op de Merwedebrug ongelijk is. Vrachtwagens met een Nederlands kenteken kunnen automatisch worden beboet. Voor een deel van de buitenlandse kentekens lukt dat nog niet. Het verbod geldt voor iedereen, maar de mogelijkheden om overtreders te achterhalen en een boete te innen verschillen.

De brug tussen Gorinchem en Sleeuwijk is sinds 18 juli gesloten voor vrachtwagens zwaarder dan 3,5 ton en touringcars. Het staal van de boogconstructie is minder sterk dan eerder gedacht. Minder zwaar verkeer moet de brug beschikbaar houden voor andere weggebruikers, hulpdiensten en lijnbussen. Die laatste mogen wel over de brug.

Het kenteken bepaalt hoe makkelijk de boete volgt

Sinds 1 september kunnen vrachtwagens met Belgische, Duitse en Zwitserse kentekens volgens Karremans eenvoudiger automatisch worden beboet. Met deze landen bestonden al afspraken over de uitwisseling van voertuiggegevens; sinds september is ook de techniek voor deze handhaving beschikbaar. Voor andere buitenlandse kentekens is automatische handhaving en inning nog niet in alle gevallen mogelijk.

De politie heeft ook buitenlandse chauffeurs staande gehouden en beboet. Rijkswaterstaat meldde op 24 augustus dat een controleactie van vijf dagen 215 boetes had opgeleverd. De actie richtte zich vooral op buitenlandse kentekens. Die controles vragen inzet langs de weg, terwijl een werkende kentekenkoppeling ook overtredingen kan afhandelen zonder dat de chauffeur wordt gestopt.

Veiligheid en gelijke handhaving horen bij elkaar

Kamerlid Hidde Heutink van Groep Markuszower vroeg of Nederlandse chauffeurs voorlopig niet meer beboet moesten worden zolang buitenlandse chauffeurs moeilijker te bekeuren zijn. Karremans wijst dat af en benadrukt dat zo'n beslissing aan het Openbaar Ministerie is. Het verbod moet volgens hem de brugconstructie beschermen; vrachtwagens blijven de brug ondanks de beperkingen gebruiken.

Het verschil in pakkans raakt ook vervoerders die zich wel aan het verbod houden. Zij moeten omrijden via andere snelwegen. Wie de verboden directe route neemt, vermijdt die omweg en belast de verzwakte brug. Gelijke regels beschermen daarmee zowel de veiligheid van andere weggebruikers als de positie van vervoerders die zich eraan houden. Daarvoor moet de handhaving de overtreders ook daadwerkelijk bereiken.

Rijkswaterstaat vermeldt een boete van 500 euro, exclusief administratiekosten. Die sanctie verandert niet met de herkomst van het kenteken. Het verschil zit in de kans dat de overtreding tot een uitvoerbare boete leidt.

Europese uitbreiding volgt later

Een gewijzigde Europese richtlijn breidt de gegevensuitwisseling voor verkeersovertredingen uit, ook naar het negeren van toegangsbeperkingen voor voertuigen. Lidstaten moeten de nieuwe regels uiterlijk op 20 juli 2027 in hun wetgeving hebben verwerkt. Karremans verwacht daardoor meer mogelijkheden om vrachtwagens uit andere EU-landen te beboeten. Tot die uitbreiding blijft voor een deel van de kentekens de controle langs de weg nodig.

Wanneer het vrachtwagenverbod zelf kan worden opgeheven, zegt de minister nog niet. Onderzoek moet eerst duidelijk maken hoe sterk de brug is en welke maatregelen nodig zijn. De rekening van een kwetsbare verbinding komt zo terecht bij de gebruikers die moeten omrijden en bij de overheid die extra moet handhaven. Een andere brugkwestie raakt eveneens de bereikbaarheid: bij de betonnen Houtribbruggen bleef gepland onderhoud liggen door een tekort aan geld en personeel.