Minister van Asiel en Migratie Bart van den Brink heeft inmiddels 106 gesprekken op ambtelijk niveau en 43 gesprekken met gemeentebestuurders laten voeren of gevoerd. Hoeveel opvangplekken dat heeft opgeleverd, vertelt hij niet. Lisa Westerveld (PRO) vroeg juist naar dat resultaat, ook bij gemeenten die sinds juli onder actief toezicht staan.
De 149 gesprekken zijn geen telling van 149 verschillende gemeenten: een gemeente kan op meerdere momenten worden aangesproken. Het ministerie begon bij gemeenten die helemaal geen opvangplekken realiseren. Het doel is dat zij alsnog hun wettelijke aandeel gaan leveren.
Wel plannen, geen telling van nieuwe plekken
Gemeenten die een gesprek met de minister hebben gehad, moeten een plan aanleveren. Daarin moet staan hoe en wanneer zij de afgesproken opvang realiseren. Andere gemeenten zijn volgens Van den Brink al ver met hun voorbereiding. Hij ziet in veel plannen perspectief op nieuwe opvang, maar geeft geen aantallen plekken of concrete openingsdata.
Intussen vangt het COA, de landelijke opvangorganisatie, meer mensen op dan waarvoor het ruimte heeft. De bezetting is volgens de minister 102 procent en ligt sinds december 2025 structureel boven de capaciteit. Ongeveer veertig locaties staan vóór het einde van dit jaar op de planning om te sluiten. Over verlenging wordt nog gesproken; hoeveel er werkelijk sluiten, is onzeker.
Hoe kwetsbaar die tijdelijke capaciteit is, bleek eerder uit conflicten over opvanglocaties die langer openbleven dan afgesproken. In Epe legde de gemeente daardoor de voorbereiding van nieuwe opvang stil. Het tekort kan zo ook de samenwerking voor vervangende plekken bemoeilijken.
De winter wacht niet tot juli
Uit onderzoek van Het Bericht blijkt dat de opvangplanning op twee verschillende termijnen loopt. In zijn brief van februari vroeg Van den Brink de provincies uiterlijk 1 december hun plannen voor de verdeling van opvang aan te leveren. Uiterlijk 31 december wil hij die verdeling vaststellen. In de nieuwe antwoorden noemt hij 1 juli 2027 als uiterste datum waarop gemeenten de benodigde 88.000 plekken gerealiseerd moeten hebben.
Die 88.000 is het totale aantal benodigde plekken, niet het aantal dat er nog bij moet. De deadline ligt een halfjaar na het wintertekort waarvoor de minister nu waarschuwt. Daarom vraagt hij gemeenten naast de vaste opvang ook om extra noodopvang en om bestaande locaties langer open te houden. De nieuwe antwoorden laten niet zien hoeveel van het tekort begin januari daarmee al wordt gedekt.
Bijna de helft van de kinderen in noodopvang
De gevolgen van het tekort komen terecht bij mensen die hun slaapplaats niet zelf kunnen kiezen. Volgens Van den Brink verblijft ongeveer 47 procent van de kinderen in de asielopvang op een noodlocatie. Daar zijn de veiligheidsrisico’s over het algemeen groter dan in reguliere opvang, erkent hij.
Eerder onderzocht Het Bericht hoe een verhuisdatum naar een geschikte, vaste plek voor deze kinderen ontbrak. Ook nu verwijst de minister voor maatregelen naar een afzonderlijke kabinetsreactie op het rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid.
Van den Brink wil gemeenten via overleg alsnog aan hun taak laten voldoen. Als een gemeente zich blijvend niet inspant en alle stappen zijn doorlopen, kan het Rijk de uitvoering overnemen. Hij zegt daartoe bereid te zijn. Op dit moment zit het toezicht nog in de gespreksfase.



