De Nederlandse overheid reserveert maximaal €2 miljard om de staalproductie van Tata Steel in IJmuiden schoner te maken. Maar dat bedrag begrenst alleen de speciale overeenkomst waarover wordt onderhandeld. Voor andere subsidies blijft de deur open, bevestigt minister van Klimaat en Groene Groei Stientje van Veldhoven-van der Meer.

Ines Kostić van de Partij voor de Dieren en Sjoukje van Oosterhout van PRO vroegen naar de volledige rekening voor de overheid. Het kabinet geeft die niet. Het rekent algemene regelingen voor bijvoorbeeld CO₂-opslag en energie niet toe aan de Tata-deal, omdat ook andere bedrijven er gebruik van kunnen maken.

De uitzondering staat al in de afspraak

Uit onderzoek van Het Bericht blijkt dat de intentieverklaring die afbakening zelf expliciet maakt. Wij legden de nieuwe antwoorden naast de financiële bepalingen in de ondertekende tekst. Voor het afvangen en opslaan van CO₂ krijgt Tata geen subsidie uit de speciale deal. Het bedrijf kan daarvoor wel een beroep doen op de algemene subsidieregeling SDE++, staat in artikel 7.2.2.

Dezelfde tekst noemt een algemene Nederlandse regeling als mogelijke vervanging wanneer een beoogde Europese innovatiesubsidie uitblijft. Het plafond van de speciale steun verandert dan niet. Voor de totale publieke bijdrage is dat een ander verhaal: een bedrag buiten de deal kan nog steeds uit een overheidsbegroting komen.

Dit is de beoogde verdeling van de €2 miljard binnen de intentieverklaring. Het geld is nog niet definitief toegekend.

OnderdeelVoorgenomen maximum
Nieuwe staalinstallaties€1,2 miljard
Extra milieu- en gezondheidsmaatregelen€600 miljoen
Biomethaan of waterstof, via een voorwaardelijk terug te betalen lening€200 miljoen

De lening van €200 miljoen zit dus in het totaal van €2 miljard. Bij een geslaagde overstap van aardgas naar biomethaan of waterstof moet terugbetaling worden kwijtgescholden. De precieze voorwaarden worden nog uitgewerkt.

Een betwiste raming krijgt geen tegenberekening

SOMO en Milieudefensie kwamen in september op ongeveer €10,8 miljard aan publieke steun en toegerekende kosten over 2026 tot en met 2045. Zij tellen naast de speciale subsidie onder meer steun voor CO₂-opslag, biomethaan en elektriciteitsvoorziening mee. Het is een raming op basis van aannames over toekomstige prijzen en beleid, geen toegekend subsidiebedrag.

Het kabinet bestrijdt vooral dat die bredere kosten aan de Tata-afspraak moeten worden toegerekend. Op het verzoek om een eigen raming van de bijkomende kosten verwijst het opnieuw naar die afbakening. Hoeveel Tata van algemene regelingen zal gebruiken, zegt het niet te kunnen inschatten: dat hangt af van aanvragen van het bedrijf.

Een algemene regeling kan ook andere bedrijven helpen. Dat neemt de vraag niet weg hoeveel belastinggeld nodig is om juist deze staalroute mogelijk te maken. Voor werknemers en omwonenden moet de investering banen en een schonere leefomgeving opleveren. Voor de mensen die haar financieren, hoort daarbij inzicht in de totale bijdrage en in wie tegenvallers draagt.

Waarschuwing voor meer geld blijft staan

In het derde antwoord bevestigt het kabinet dat ambtenaren van Financiën eerder waarschuwden: wie Tata wil behouden én verduurzamen, kan naast de speciale subsidie nog andere middelen nodig hebben. Zij zagen risico’s in onder meer staalprijzen, energiekosten en de reorganisatie.

Daar staan waarborgen tegenover. Het moederbedrijf moet eigen financiering regelen; de staat wil in delen betalen na behaalde stappen en geld kunnen terugvorderen als voorwaarden niet worden nagekomen. De Europese Commissie moet de steun nog goedkeuren. Over welke rechten de Staat behoudt om het uiteindelijke contract ongedaan te maken, bleef eerder al een vraag open.

Ook de planning voor de groene fabrieken is nog niet rond. Een grens aan één subsidie is daarmee nog geen overzicht van de volledige rekening of een garantie dat die rekening niet verder oploopt.