Een projectiel sloeg donderdag 19 november vlak achter de Nederlandse ambassade in Kyiv in. Minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen meldde dat het gebouw lichte schade had opgelopen. De medewerkers bleven ongedeerd. Nederland ontbood de Russische ambassadeur en onderzoekt met partners wat er is gebeurd.

Wat Moskou eerder bij de VN zei

Uit onderzoek van Het Bericht blijkt dat Rusland in 2024 bij de VN zelf een duidelijke grens trok voor aanvallen op diplomatieke gebouwen. Na de aanval op het Iraanse consulaat in Damascus noemde de Russische VN-vertegenwoordiger aanvallen op ambassades en consulaten onaanvaardbaar. Hij beriep zich op de verdragen van Wenen en vroeg andere landen hoe zij zouden reageren als hun eigen ambassade werd getroffen.

Een dag na de inslag in Kyiv vroeg de Russische ambassadeur in Den Haag Nederland om het eerdere vertrekadvies voor buitenlandse diplomaten serieus te nemen. De Russische vertegenwoordiging bij de Europese Unie beriep zich volgens staatspersbureau TASS opnieuw op het Verdrag van Wenen. Ze ontkende dat Rusland diplomatieke missies opzettelijk bedreigde of beschadigde.

Ook na een waarschuwing geniet de ambassade juridische bescherming

Het Verdrag van Wenen noemt ambassades onschendbaar. Het legt Oekraïne als gastland een bijzondere plicht op om het gebouw te beschermen. Het oorlogsrecht bepaalt tegelijk wat Rusland mag aanvallen. Zolang het gebouw als diplomatieke post dient en geen militair doel is, mag Rusland het niet gericht aanvallen. Dat geldt ook voor een aanval uit vergelding. Een oproep om te vertrekken verandert die bescherming niet.

De aanvaller moet vooraf zo goed mogelijk nagaan of het doel militair is. Een gebouw is zo’n doel als het daadwerkelijk bijdraagt aan militaire operaties en uitschakeling onder de omstandigheden duidelijk militair voordeel oplevert.

Ook bij een aanval op een militair doel in de buurt moet de aanvaller doen wat haalbaar is om schade aan burgers en burgergebouwen te beperken. Een aanval is verboden als de verwachte schade aan burgers en burgergebouwen buitensporig is in verhouding tot het concrete en directe militaire voordeel. Eerder schreven we over de gemelde aanvallen op waterinstallaties in Libanon, waar het eveneens aankomt op de bescherming van voorzieningen voor burgers en op wat over de aanval is vastgesteld.

Wat moet het onderzoek uitwijzen?

Een bron binnen de Oekraïense luchtafweer zei tegen de NOS dat een onderschepte Russische drone waarschijnlijk de schade veroorzaakte. Voor een oordeel over de aanval is van belang waarop die was gericht en welke schade de aanvaller vooraf kon voorzien.

Frankrijk vroeg vrijdag om een vergadering van de VN-Veiligheidsraad. Het Franse ministerie van Buitenlandse Zaken noemt de Russische aanvallen, die ook schade aan de Oostenrijkse ambassade veroorzaakten, ernstige schendingen van het internationaal recht.