Mensen die door psychische beperkingen een hulphond nodig hebben, krijgen geen nieuw landelijk beoordelingskader voor vergoeding toegezegd. Minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport Mirjam Sterk wil overleggen over betere beoordeling van aanvragen, maar houdt vast aan gemeentelijke keuzes en de bestaande wettelijke grens. Een gemeente moet alleen in zeer uitzonderlijke omstandigheden betalen.

Voor de aanvrager maakt dat verschil tussen wat helpt en waarop je recht hebt veel uit. Een psychosociale hulphond kan bijvoorbeeld structuur geven, spanning verminderen of helpen om weer buiten te komen. Sterk erkent die mogelijke voordelen. Daarmee is een vergoeding nog niet verzekerd.

Een hulpmiddel hoeft niet altijd het laatste redmiddel te zijn

Uit onderzoek van Het Bericht blijkt dat de onderzoeksrichtlijn waarnaar Sterk verwijst een ruimere afweging beschrijft dan de grens voor verplichte Wmo-vergoeding. Wij vergeleken de richtlijn van het project ‘Met een hond kan ik het leven aan’ met de uitleg van de Centrale Raad van Beroep over zijn uitspraken van mei.

De richtlijn zegt dat een psychiatrische assistentiehond geen laatste redmiddel hoeft te zijn. Een aanvrager hoeft niet volledig uitbehandeld te zijn. Wel moet worden bekeken wat al geprobeerd is, wat dat opleverde en hoe een hond de zelfstandigheid kan verbeteren. Ook deskundigen die de aanvrager kennen, horen daarbij te worden betrokken.

Voor het afdwingen van vergoeding via de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) ligt de grens veel hoger. Er moeten zeer ernstige beperkingen zijn in zelfstandig leven of deelnemen aan de samenleving. Bovendien moet vaststaan dat de hond de enige resterende passende oplossing is. De Centrale Raad van Beroep bevestigde dat op 20 mei 2026.

Dat zijn twee verschillende vragen. Een gemeente mág een hond eerder financieren als zij die passende ondersteuning vindt. De richtlijn kan bij die keuze helpen. Maar het advies schept niet vanzelf een recht waarmee iemand betaling kan afdwingen. Dat onderscheid blijft ook bestaan als gemeenten de richtlijn beter gaan gebruiken.

Onderzoek is óók de taak van de gemeente

In de drie zaken die de Centrale Raad samen behandelde, werden twee aanvragen afgewezen omdat niet vaststond dat de hulphond de enige resterende oplossing was. In één zaak volgde wel vergoeding: noodzakelijk onderzoek kon achteraf niet meer worden uitgevoerd en de aanvrager mocht daar niet de dupe van worden.

De gemeente moet alternatieven dus serieus onderzoeken. Een algemene afwijzing omdat er te weinig wetenschappelijk bewijs zou zijn, vervangt dat individuele onderzoek niet, bevestigt Sterk nu. Het gaat niet alleen om wat een inwoner kan bewijzen, maar ook om wat de gemeente zorgvuldig moet uitzoeken. Hoe onderzoek en besluit bij een Wmo-aanvraag van elkaar verschillen, legden we eerder uit bij hulpmiddelen zoals rolstoelen.

Als gemeente en aanvrager blijven verschillen over de noodzaak, verwijst de minister naar bezwaar en de bestuursrechter. Juist iemand die ondersteuning nodig heeft, moet dan ook de aanvraag en een eventuele procedure kunnen volhouden.

Geen cijfers over wie buiten de boot valt

Kamerlid Lisa Westerveld (PRO) vroeg hoeveel aanvragen sinds 2022 zijn ingediend, toegewezen of afgewezen. Die cijfers worden volgens Sterk landelijk niet bijgehouden. Daardoor biedt haar antwoord geen zicht op de omvang van verschillen tussen gemeenten.

Voor mensen van wie de hulphond moet stoppen en die geen vergoeding krijgen voor een opvolger, wijst Sterk op stichtingen die werken met fondsen, subsidies en donaties. Er is deze maand wel subsidie verstrekt voor een stelsel om de kwaliteit van hondenscholen en opleiders te beoordelen. Dat moet aansluiten op Europese normen die medio 2027 worden verwacht. Kwaliteit van de opleiding en zekerheid over wie de hond betaalt, blijven daarmee afzonderlijke kwesties.