Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Sophie Hermans noemt de nieuwe schatting in haar antwoorden aan Jimmy Dijk, Kamerlid voor de SP. De oversterfte is berekend ten opzichte van het verwachte aantal overlijdens. De individuele doodsoorzaken zijn daarmee niet vastgesteld. Volgens het RIVM is het wel zeer aannemelijk dat de hitte een rol speelde, schrijft de minister.
In alle regio’s was de sterfte verhoogd; de meeste extra sterfte was in het zuiden en oosten. De hogere temperaturen en hittekracht daar kunnen volgens het kabinet een verklaring bieden. Of druk op de zorg heeft bijgedragen, is op basis van de beschikbare informatie niet te onderbouwen.
Wie het zwaarst wordt geraakt, is nog niet in beeld
Het kabinet weet niet hoeveel van de mensen achter de geschatte oversterfte thuis woonden en hoeveel in een zorginstelling. De voorlopige sterftegegevens bevatten nog weinig aanvullende informatie. Ook een uitsplitsing naar wijk en inkomen is nu niet mogelijk. Het RIVM werkt aan landelijk onderzoek naar hittesterfte in relatie tot onder meer wijken en inkomen; een publicatiedatum is nog niet bekend.
Eerder RIVM-onderzoek in Amsterdam laat wel een verhoogd sterfterisico bij hitte zien voor ouderen en bewoners van buurten met een lage sociaaleconomische status of weinig groen. Dat onderzoek uit 2025 beschrijft niet de verdeling van de oversterfte tijdens de hitteperiode van juni 2026.
Het kabinet erkent dat wijken met lage inkomens vaak sterker versteend zijn en weinig groen hebben. Financieel kwetsbare bewoners kunnen ook minder makkelijk zelf maatregelen tegen hitte treffen. In de ontwerp-Nationale Klimaatadaptatiestrategie krijgen mensen en gebieden die meer nadelige gevolgen ondervinden daarom prioriteit. Hoe zulke gebieden verder kunnen worden ondersteund, gaat het Rijk nog verkennen.
Geen nieuwe verplichtingen op korte termijn
Verhuurders krijgen op korte termijn geen nieuwe verplichtingen om maatregelen tegen hitte te nemen. Voor bestaande woningen laat het kabinet bij normalisatie-instituut NEN wel een methode ontwikkelen om hitte te bepalen. Die wordt halverwege 2027 verwacht. Een landelijke norm voor de maximale afstand tot een groene, koele plek komt er evenmin. Er bestaat wel een richtlijn van 300 meter loopafstand in de landelijke maatlat voor klimaatadaptief bouwen en inrichten.
Ook bij zorginstellingen ontbreekt een landelijk overzicht: VWS weet niet hoeveel instellingen geen airconditioning of andere adequate koeling hebben. Volgens het kabinet moeten instellingen zelf passende maatregelen nemen om hun bewoners te beschermen.
Het kabinet wijst op het Nationaal Hitteplan, dat professionals en vrijwilligers rond kwetsbare groepen waarschuwt en informeert. Een RIVM-evaluatie laat zien dat de kans op overlijden tijdens hitte is afgenomen sinds de activering van het plan in 2010. Het plan kan daaraan hebben bijgedragen, maar ook andere factoren spelen een rol.
Gemeenten kunnen in lokale hitteplannen bescherming voor hun inwoners uitwerken. Koele publieke ruimtes worden op verschillende plekken al gebruikt, onder meer in Amsterdam. De effectiviteit van zulke maatregelen wordt nog geëvalueerd.
