De NOS op 3-video Het lijnenspel van Israël legt uit waar de gekleurde grenslijnen rond Israël vandaan komen en hoe die verschuiven. Critici verwijten de omroep onder meer een misleidende montage en het verspreiden van een antisemitische complottheorie. De NOS wijst die beschuldigingen af, maar erkent wel een probleem met de kaart waarop ‘Groot-Israël’ te zien is.
Uit onderzoek van Het Bericht blijkt dat die erkenning al staat in de reactie die de klachtindieners eerder deze maand openbaar maakten. De NOS schrijft daarin: “hadden we ‘Groot-Israël’ niet als een exact gebied moeten visualiseren”. De omroep legt uit dat de afbeelding voortkwam uit de frase over een gebied van de Nijl tot de Eufraat, maar geen feitelijke situatie op dat moment weergaf.
De reactie staat op de website Wat leren we onze kinderen?, waarvan José Hak en Maaike van Charante een klacht indienden. Zij vinden dat de erkenning over de kaart onvoldoende tegemoetkomt aan hun bredere kritiek. De NOS stelt in dezelfde reactie juist dat de video geen veroveringsplan voor het hele gebied als centrale stelling presenteert. Ook verwerpt de omroep het verwijt dat zij citaten door montage in een verkeerde context heeft geplaatst.
De minister wordt geen eindredacteur
Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Rianne Letschert weigert in een nieuw antwoord om de video inhoudelijk te beoordelen of de NOS om herstel van de gestelde fouten te vragen. Dat hadden Kamerleden Annabel Nanninga (JA21), Chris Stoffer (SGP), Martin Bosma (PVV), Mona Keijzer (Lid Keijzer) en René Claassen (Groep Markuszower) gevraagd.
Letschert verwijst naar de redactionele vrijheid van de publieke omroep en de klachtenroute via de ombudsman. Ook het Commissariaat voor de Media benadrukt dat publiek gefinancierd media-aanbod onafhankelijk van overheidsinvloeden moet zijn. De politiek financiert de publieke omroep, maar bepaalt daarmee niet welke kaart een redactie gebruikt of hoe een interview wordt gemonteerd.
Die grens beschermt de vrijheid om machthebbers kritisch te volgen. Voor kijkers, onder wie het jonge publiek van NOS op 3, blijft tegelijk van belang dat aantoonbare fouten zichtbaar worden hersteld. De eigen Code Journalistiek Handelen schrijft voor dat correcties eenvoudig te vinden zijn. Redactionele vrijheid neemt die verantwoordelijkheid niet weg.
Een onderzoek is aangekondigd
In een eveneens door de klagers gepubliceerde reactie kondigt de ombudsman een onderzoek naar de video aan. Meerdere klachten worden daarvoor gebundeld. De beoordeling richt zich op het journalistieke handelen en de afspraken uit de code; betwiste feiten kunnen daarbij worden gecontroleerd.
De ombudsman kan een oordeel publiceren, maar geen rectificatie afdwingen of boete opleggen. De omroep beslist zelf wat zij met de uitkomst doet. Ook bij de eerdere discussie over de woordkeuze van de NOS over Hamas hield Letschert afstand van de journalistieke inhoud.
