Olie uit de noodvoorraad verkopen helpt om een verstoring in de aanvoer op te vangen. Die buffer later weer opbouwen vraagt om extra aankopen. Als landen dat tegelijk doen op een toch al krappe markt, kunnen zij elkaar en andere afnemers op prijs beconcurreren.

Daarom wil Nederland afstemming binnen het Internationaal Energieagentschap, het IEA. Minister van Klimaat en Groene Groei Stientje van Veldhoven-van der Meer (D66) bevestigt dat er nog geen gezamenlijke afspraken over aanvullen zijn. Nederland wil daarbij ruimte houden om zelf het juiste aankoopmoment te kiezen.

De toezegging is helemaal uitgevoerd, de voorraad niet leeg

Het kabinet meldde op 29 oktober dat de Nederlandse bijdrage aan de internationale olieactie volledig was vrijgegeven. Het ging om 5,36 miljoen vaten olie en olieproducten, ongeveer 16 procent van de strategische voorraad. Van de laatste tranche van circa 700.000 vaten bestond ongeveer de helft uit diesel.

De melding dat de volledige bijdrage is vrijgegeven gaat dus over de afgesproken hoeveelheid voor deze actie. De rest van de reserve is daarmee niet opgebruikt. Bovendien komen beschikbaar stellen en daadwerkelijk afleveren niet op hetzelfde moment: voorraadbeheerder COVA levert de verkochte producten in fasen aan marktpartijen.

Het IEA besloot op 15 oktober om eerst de lopende internationale actie af te ronden. Daarbij moest nog ongeveer 100 miljoen vaten worden vrijgegeven binnen een actie die oorspronkelijk op 400 miljoen vaten was gericht. Een tweede collectieve vrijgave vond het IEA volgens de minister toen niet nodig.

Aanvullen heeft ook een prijs

COVA meldt dat ook gewone logistieke operaties met de voorraden doorgaan, los van de internationale vrijgave. De ontbrekende gezamenlijke afspraak gaat specifiek over het op termijn aanvullen van de reserves die de IEA-landen hebben ingezet.

Het is een afweging tussen een stevige buffer voor een volgende verstoring en de prijs die afnemers nu betalen. COVA financiert de aankoop van voorraden met leningen bij het Rijk. De kosten van het aanhouden van die voorraden worden betaald uit een heffing die in de brandstofprijs is verwerkt.

Dezelfde spanning tussen vullen en prijsdruk speelt bij gas. Het Bericht beschreef eerder hoe de overheid gas laat opslaan en de nettokosten bij gasgebruikers wil leggen. Daarbij werd het vuldoel verlaagd om te voorkomen dat landen tegelijk te veel gas voor opslag zouden inkopen. Voor olie gaat het nu om de timing van de latere aanvulling.

Levering kan doorgaan terwijl tanken duurder wordt

De antwoorden volgen op vragen van VVD-Kamerlid Alisha Müller over een mogelijk Amerikaans exportverbod op diesel. De minister wijst op de G7-verklaring van 2 oktober, waarin de deelnemende landen juist hebben toegezegd af te zien van exportbeperkingen op energie.

Voor het scenario van een volledig Amerikaans exportverbod van drie maanden verwacht het kabinet hogere dieselprijzen, terwijl andere leveranciers en Europese raffinaderijen een deel van het aanbod kunnen opvangen. Nederland exporteert per saldo diesel, maar blijft wel onderdeel van die internationale markt.

Voldoende brandstof en betaalbare brandstof zijn daarmee verschillende vragen. Ook als de levering doorgaat, werken hogere olieprijzen volgens de minister door in de rest van de economie. Wanneer en onder welke gezamenlijke afspraken de aangesproken noodvoorraden worden aangevuld, staat nog open.