Minister van Klimaat en Groene Groei Stientje van Veldhoven-van der Meer wijst het voorstel opnieuw af in antwoorden aan Kamerlid Hidde Heutink van Groep Markuszower. Hij vroeg naar het pleidooi van oud-Gasunietopman George Verberg om gas in Groningen voor noodgevallen beschikbaar te houden en het veld met stikstof te vullen.
De minister beroept zich op de belofte aan Groningers dat het veld dicht blijft, het tekort aan stikstof en installaties om die te injecteren, en de kans dat injectie zelf aardbevingen veroorzaakt. Het ontmantelen van de gasinstallaties gaat door.
Het gunstige model laat een nieuw risico buiten beeld
Het idee achter stikstofinjectie is dat de druk in het gesteente wordt ondersteund. Door de eerdere gaswinning is die druk gedaald. Ook nadat de winning is gestopt, veranderen de drukverhoudingen onder de grond nog. Dat kan aardbevingen blijven veroorzaken.
TNO onderzocht in 2024 met rekenmodellen of stikstofinjectie die bevingen kon verminderen. De uitkomst was gunstig: onder de onderzochte aannames namen het aantal bevingen en de berekende risico’s af. Hoeveel voordeel dat opleverde, hing onder meer af van de hoeveelheid stikstof en de plek van injectie.
Maar een andere werking van injectie bleef buiten die berekening. Kouder gas kan het gesteente afkoelen, waardoor het verder krimpt en juist nieuwe bevingen kunnen ontstaan. TNO heeft de verhouding tussen dat nadelige effect en het gunstige drukeffect niet doorgerekend. Het onderzoek rekende evenmin uit hoe een volledige operatie praktisch, financieel en maatschappelijk zou uitpakken.
Staatstoezicht op de Mijnen komt daarom tot een concrete grens: er is onvoldoende wetenschappelijk onderzoek dat aantoont dat injectie veilig kan in het Groningenveld. Nieuwe putten en infrastructuur zouden bovendien tijd kosten. Het is volgens de toezichthouder geen oplossing voor een acuut gasprobleem.
Het landelijke gasbelang legt de proef bij bewoners neer
Het voorstel verbindt twee belangen: gas achter de hand houden voor Nederland en minder bevingen voor Groningen. Een theoretisch voordeel op papier maakt die combinatie nog niet veilig voor de mensen die boven het veld wonen. De mogelijke extra bevingen en de bouw van nieuwe installaties zouden juist daar terechtkomen.
Dat verschil tussen landelijke baten en plaatselijke lasten heeft een lange voorgeschiedenis. De parlementaire enquête concludeerde in 2023 dat de belangen van Groningers structureel waren genegeerd bij de gaswinning. De commissie stelde vast dat geld dominant was in de besluitvorming en dat de onveiligheid onaanvaardbaar lang duurde. De wettelijke sluiting sinds april 2024 moet voorkomen dat bewoners opnieuw afhankelijk worden van de vraag hoeveel gas Nederland nodig heeft.
De sluiting neemt de gevolgen van eerdere winning niet weg. SodM benadrukt in zijn jaarplan voor 2026 dat ook zwaardere bevingen nog kunnen voorkomen en dat versterking van huizen en schadeafhandeling moeten doorgaan. Hoe de onafhankelijkheid van schade-experts wordt gecontroleerd, blijft daarbij een afzonderlijk probleem voor gedupeerden.
Gaszekerheid organiseren buiten het Groningenveld
De wet verbiedt gaswinning uit het Groningenveld. Buiten werking gestelde mijnbouwwerken moeten in beginsel worden verwijderd; voor hergebruik kan de minister tijdelijk ontheffing verlenen. Van Veldhoven-van der Meer kiest hier voor ontmanteling en weigert met stikstofinjectie te experimenteren.
De opgave om voldoende gas beschikbaar te houden blijft daarmee bij de overige aanvoer en opslagen liggen. Het kabinet noemt de wintervoorziening voldoende geborgd. Over een andere noodvoorziening maakte Het Bericht al zichtbaar dat de gasvoorraad in Alkmaar vanaf 2027 een vaste noodfunctie moet krijgen. Deze winter is dat gas nog beschikbaar voor gewone levering.