In de discussie over het landelijke convenant voor gewasbeschermingsmiddelen wijst landbouwstaatssecretaris Silvio Erkens op een daling van 75 procent. In zijn antwoord van oktober aan Kamerlid Ines Kostić koppelt hij dat percentage aan de afzet vergeleken met het gemiddelde van 2011 tot en met 2013. De maatstaf waar hij naar verwijst, telt verkochte stoffen mee met verschillende gewichten. Een daling van de index betekent daarom iets anders dan 75 procent minder verkochte kilo’s.

Uit onderzoek van Het Bericht blijkt hoe die twee uit elkaar kunnen lopen. Eurostat telt een kilo uit de ene stofgroep bijvoorbeeld acht keer mee en uit een andere groep zestien keer. Verandert de samenstelling van de verkoop, dan kan die gewogen optelsom flink dalen terwijl de verkochte hoeveelheid minder verandert. Voor de vraag hoeveel van die stoffen in het milieu terechtkomt, zijn metingen nodig, bijvoorbeeld in het oppervlaktewater.

De watermetingen laten een eigen ontwikkeling zien

De Nederlandse monitoring laat een daling zien van overschrijdingen van de normen voor gewasbeschermingsmiddelen in oppervlaktewater. Voor chronische blootstelling kwam de index in 2023 uit op 51,8, ten opzichte van gemiddeld 100 in 2011 tot en met 2013. Dat is bijna de helft minder. Het doel voor 2023 is volgens de monitor desondanks niet gehaald. Die meting gaat over overschrijdingen van waternormen en beantwoordt een andere vraag dan de Europese verkoopindicator.

De doelen moeten nog per sector worden ingevuld

Het hoofdlijnenconvenant is in juli gesloten. Een gekwantificeerd doel voor de hele plantaardige land- en tuinbouw ontbreekt. Erkens wil eerst per deelsector bepalen welke vermindering haalbaar en ambitieus is en die doelen daarna samenvoegen. Natuur & Milieu en LandschappenNL hebben het akkoord niet getekend. Gezondheidsexperts waren volgens de antwoorden niet direct betrokken bij de hoofdlijnen. Deskundigen op dat terrein moeten wel worden betrokken bij de uitwerking van het landelijke kader voor de leefomgeving.

Juist voor mensen die naast landbouwgrond wonen, telt welke maatregelen blootstelling in hun eigen omgeving beperken. Een landelijk verkoopcijfer vertelt hun dat niet. Het Bericht schreef eerder over het afgewezen vervolgonderzoek naar een rekenmethode voor veilige spuitafstanden. De landelijke afspraken moeten daar mede een antwoord op geven.