Het plan voor een gedeelde zwarte lijst komt voort uit geweld tegen zorgpersoneel. Zorgmedewerkers moeten hun werk veilig kunnen doen. De Kamer wil daarom dat zorginstellingen agressieve bezoekers beter kunnen weren, zonder mensen die behandeling nodig hebben zorg te ontzeggen.

Uit onderzoek van Het Bericht blijkt dat het onderscheid tussen bezoekers en patiënten in dit dossier wezenlijk is. Wij vergeleken de aangenomen motie met de nieuwe antwoorden van zorgminister Mirjam Sterk en de achterliggende ambtelijke nota. Die nota noemt uitdrukkelijk een ‘essentieel verschil’: voor patiëntgegevens geldt naast de privacywet ook het medisch beroepsgeheim.

Een opdracht om mogelijkheden te onderzoeken

De motie van Hilde Wendel (VVD) en Ingrid Coenradie (JA21) vraagt om een gezamenlijke lijst voor agressieve bezoekers. De Kamer nam haar op 27 oktober aan. Daarmee is zo'n lijst nog niet ingevoerd. Volgens de nota wil het ministerie met de Autoriteit Persoonsgegevens bespreken welke mogelijkheden er zijn.

Het verschil blijkt ook uit de vraag waarop Sterk nu antwoordt. Wendel en Ruud Verkuijlen (VVD) vroegen naar een landelijke lijst waarop ziekenhuizen agressieve patiënten kunnen aanmelden. Sterk schrijft dat een algemene zwarte lijst zich slecht verhoudt tot de regels voor privacy en geheimhouding.

Wat ziekenhuizen over patiënten mogen delen

Een ziekenhuis mag volgens de minister in beginsel geen ander ziekenhuis waarschuwen over een agressieve patiënt als dat andere ziekenhuis niet bij diens behandeling betrokken is. Bij een concrete ernstige dreiging kan een arts onder strikte voorwaarden wel informatie delen om gevaar te voorkomen. Dat is een afweging in een individuele situatie, geen algemene toestemming om patiëntgegevens rond te sturen.

Ook voor een bezoekerslijst blijft de privacywet gelden. De AVG-Helpdesk van het ministerie noemt als voorwaarden dat zo'n registratie nodig is, dat een minder ingrijpende oplossing niet volstaat en dat het belang ervan zwaarder weegt dan de gevolgen voor de betrokkene. Het overleg met de privacytoezichthouder moet dus nog uitwijzen hoe het bezoekersplan kan worden uitgevoerd.

Voor personeel is het van belang dat waarschuwingen tegen ernstige agressie bruikbaar zijn. Voor patiënten staat ook toegang tot zorg op het spel. Iemand die een ziekenhuis bezoekt om een naaste te zien en iemand die zelf dringend behandeling nodig heeft, bevinden zich niet in dezelfde positie.

Een rode kaart sluit acute hulp niet uit

Ziekenhuizen hebben al middelen om op te treden. Sterk noemt waarschuwingen, beveiliging, aangifte en tijdelijke toegangsverboden. Zuyderland beschrijft bijvoorbeeld in zijn huisregels dat overtredingen kunnen leiden tot een waarschuwing of ontzegging van de toegang.

Bij een systeem met gele en rode kaarten volgt na een waarschuwing bij herhaling een tijdelijk verbod. Bij zeer ernstig gedrag kan een ziekenhuis meteen een rode kaart geven. Sterk noemt daarbij een duidelijke grens: bij acute nood van de patiënt blijft een uitzondering op de toegangsontzegging gelden.

Een toegangsverbod staat bovendien los van strafrechtelijke vervolging. De minister wijst op de vernieuwde afspraken voor geweld tegen mensen met een publieke taak. Het Bericht onderzocht eerder dat die afspraken geen vaste termijn bevatten voor het eerste bericht aan zorgmedewerkers over hun aangifte.