De Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA heeft vrijdagavond vertrekkende vliegtuigen in de Verenigde Staten aan de grond gehouden door een storing in de communicatie. Wie daardoor een nacht extra moet blijven, krijgt het hotel niet vanzelfsprekend betaald. Voor een rechtstreekse terugvlucht naar Nederland maakt het uit of KLM of een Amerikaanse maatschappij de vlucht uitvoert.

Uit onderzoek van Het Bericht blijkt hoe groot dat verschil is: de Europese verplichting om gestrande reizigers te verzorgen geldt wel voor een vlucht van New York naar Amsterdam uitgevoerd door KLM, maar niet voor dezelfde route uitgevoerd door een Amerikaanse maatschappij. We vergeleken de Europese passagiersregels met de officiële Amerikaanse informatie over terugbetaling en hulp bij vertraging.

Wat is er aan de hand met de vliegtuigen in de VS?

De FAA meldde vrijdag 13 november een tijdelijke storing in de telecommunicatie en liet uit voorzorg vluchten stilleggen. Internationale vluchten worden volgens de autoriteit per geval afgehandeld. Het gaat om een vertrekstop op Amerikaanse luchthavens, niet om een bevel aan alle vliegtuigen die al in de lucht zijn om onmiddellijk te landen.

Een vertrekstop is ook iets anders dan een geannuleerde vlucht. De luchtvaartmaatschappij bepaalt of een vlucht later alsnog vertrekt of vervalt. Dat verschil is belangrijk voor reizigers die hun geld terug willen of vervangend vervoer nodig hebben.

Dezelfde terugreis, andere rechten

Wanneer gelden de Europese passagiersregels? Voorbeelden van rechtstreekse vluchten
VluchtUitvoerende maatschappijEuropese regels
Amsterdam naar New YorkKLM of een Amerikaanse maatschappijJa
New York naar AmsterdamKLMJa
New York naar AmsterdamEen Amerikaanse maatschappijNee

Het gaat om de maatschappij die daadwerkelijk vliegt. Alleen een ticket kopen bij een Europees bedrijf maakt een door een Amerikaanse maatschappij uitgevoerde terugvlucht niet Europees beschermd. Bij een reis met overstappen en één boeking moet de hele route worden bekeken; de tabel gaat over rechtstreekse vluchten.

Waar de Europese regels gelden, blijft de verzorgingsplicht bestaan bij overmacht. Bij een geannuleerde vlucht moet de maatschappij eten en drinken aanbieden tijdens het wachten op vervangend vervoer. Is een overnachting nodig, dan horen daar een hotel en het vervoer ernaartoe bij. Bij vertraging hangt het begin van de verzorging af van de afstand: voor een rechtstreekse vlucht tussen Nederland en de VS begint het recht op eten en drinken na vier uur. Vertrek je pas de volgende dag en is een overnachting nodig, dan komt daar een hotel bij.

Overmacht schrapt niet alle verplichtingen

Een vaste schadevergoeding is iets anders dan verzorging of terugbetaling van het ticket. Een besluit van de luchtverkeersleiding kan een buitengewone omstandigheid zijn waardoor de vaste vergoeding vervalt. De maatschappij moet wel aantonen dat dit de verstoring veroorzaakte en dat zij die ook met redelijke maatregelen niet kon voorkomen. Dat beroep op overmacht laat de Europese verzorgingsplicht overeind.

In de VS werkt de bescherming anders. Het Amerikaanse ministerie van Transport vermeldt de toezeggingen van maatschappijen over maaltijden en hotels voor verstoringen die zij zelf kunnen beheersen, zoals een tekort aan eigen bemanning. Een storing bij de luchtverkeersleiding is niet zo'n eigen bedrijfsprobleem. Die toezeggingen zijn dus geen algemene hotelgarantie bij deze vliegstop.

Geld terug kan ook onder Amerikaanse regels wel aan de orde zijn. Annuleert de maatschappij de vlucht, dan moet het ticket worden terugbetaald als de reiziger afziet van de reis en geen alternatief of voucher aanvaardt. Dat geldt ongeacht de oorzaak. Bij een forse vertraging geldt eveneens een terugbetalingsrecht als je niet meer reist: de Amerikaanse grens is minstens drie uur latere aankomst voor een binnenlandse reis en zes uur voor een internationale reis.

Een veiligheidsingreep kan noodzakelijk zijn. Daarmee is nog niet bepaald wie de rekening van het wachten draagt. Voor reizigers die geen extra hotelnacht kunnen voorschieten, maakt een afdwingbaar recht op opvang meer verschil dan de belofte dat de vlucht later wel weer vertrekt.