Krijgen mensen met een migratieachtergrond bij het UWV vaker een boete of een terugvordering? De eerste cijfers waarmee onderzoekers die vraag kunnen toetsen, worden pas rond het midden van 2027 verwacht. In december verwacht minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Hans Vijlbrief al een eerste deelrapport. Daarin kijkt KPMG met cijfers van UWV onder meer naar verschillen naar leeftijd en geslacht.
De onderzoeken volgen op signalen over mogelijke discriminatie bij de afdeling die uitkeringen controleert. De raad van bestuur van UWV kreeg in december 2025 een interne analyse onder ogen waarin medewerkers achternamen op klank hadden ingedeeld. Vijlbrief acht die methode onbetrouwbaar. UWV nam de uitkomst wel serieus als signaal en liet een al gepland onderzoek door een extern bureau uitvoeren.
Gegevens over afkomst stonden al in de planning
Uit onderzoek van Het Bericht blijkt dat KPMG al vóór oktober rekening hield met cijfers van het CBS over nationaliteit en migratieachtergrond. In zijn voorlopige rapport zet het bureau een mogelijke aanvraag bij het CBS bij de eerste stappen van het vervolgonderzoek, naast een privacybeoordeling. In het antwoord aan Kamerleden Mpanzu Bamenga en Stephan Neijenhuis schrijft Vijlbrief dat UWV pas op 2 oktober besloot de gegevens aan te vragen.
UWV wilde aanvankelijk snel kunnen beginnen met de gegevens die het zelf had. Voor leeftijd en geslacht zijn die beschikbaar binnen UWV. Voor cijfers over nationaliteit en migratieachtergrond keek KPMG naar het CBS. Het bureau waarschuwde dat het zonder die gegevens minder zou kunnen zeggen over verschillen tussen deze groepen.
De onderzoekers volgen het traject vanaf de eerste melding tot een eventuele boete of terugvordering. Cijfers kunnen laten zien op welk moment de uitkomsten uiteenlopen. Daarna moet het onderzoek uitwijzen of bijvoorbeeld de omstandigheden van een dossier het verschil verklaren, of dat vergelijkbare gevallen ongelijk zijn behandeld.
Geen toezegging om oude besluiten opnieuw te bekijken
Kamerlid Jimmy Dijk vroeg of UWV besluiten uit de afgelopen vijf jaar opnieuw wil bekijken. Ook Kamerlid Mariëtte Patijn vroeg om dossiers opnieuw te beoordelen. Vijlbrief zegt dat daar nu geen sprake van is. Hij wil eerst weten welke verschillen het onderzoek vindt en wat die voor uitkeringsgerechtigden hebben betekend.
Voor mensen die vermoeden dat zijzelf strenger zijn behandeld, levert een vergelijking van groepen nog geen antwoord op over hun eigen zaak. De overheid beschikt over de dossiers en bepaalt of die opnieuw worden onderzocht. Hoe lastig het is voor gedupeerden om zonder die gegevens hun zaak te onderbouwen, bleek eerder bij de zoektocht naar overheidsstukken voor het herstel na de toeslagenaffaire.
