Een huis isoleren of een warmtepomp laten plaatsen levert vaak pas subsidie op nadat het werk is gedaan. Juist bij de particuliere ISDE, de landelijke subsidie voor zulke verbeteringen, komen woningen van hogere inkomens veel vaker voor in de registratie dan die van lagere inkomens.
Het CBS publiceerde op 9 november nieuwe cijfers op verzoek van RTL Nieuws. Het gaat om woningen waarvoor tussen 2021 en 2025 steun is toegekend. Uit onderzoek van Het Bericht blijkt dat de afstand tussen de hoogste en laagste inkomensgroep bij de particuliere ISDE ruim twee keer zo groot is als bij alle onderzochte regelingen samen. We berekenden daarvoor de verhouding tussen de aantallen woningen in beide groepen.
71.100 tegenover 5.400 woningen
In 2025 telde het CBS bij de particuliere ISDE 71.100 woningen van huishoudens uit de hoogste inkomensgroep, tegenover 5.400 uit de laagste. Dat is ongeveer dertien keer zoveel. Bij alle onderzochte regelingen samen gaat het om 82.000 tegenover 14.700 woningen: ongeveer zes keer zoveel.
Voor deze vergelijking deelt het CBS alle Nederlandse huishoudens naar besteedbaar inkomen in vijf even grote groepen in. Het houdt daarbij rekening met de omvang van het huishouden. Het gaat dus niet om vijf even grote groepen huiseigenaren. Huurders kunnen de particuliere ISDE niet zelf aanvragen.
| Regeling | Laagste 20% | Hoogste 20% | Verhouding hoog/laag |
|---|---|---|---|
| Particuliere ISDE-subsidie | 5.400 | 71.100 | 13,2 |
| Alle onderzochte regelingen, inclusief leningen | 14.700 | 82.000 | 5,6 |
Dit zijn aantallen woningen, geen subsidiebedragen. Voor de indeling over 2025 gebruikt het CBS de voorlopige inkomens van 2024. Woningen waarvan het huishouden of inkomen onbekend is, staan apart in de oorspronkelijke tabel en zijn hier niet getoond. Verduurzaming door woningcorporaties valt grotendeels buiten het onderzoek.
Eerst investeren, daarna geld terug
De ISDE verlaagt de prijs van onder meer isolatie, een warmtepomp of een zonneboiler. Maar bij een gewone aanvraag door een eigenaar-bewoner betaalt die eerst het werk en vraagt daarna geld terug. RVO verlangt daarvoor een factuur en een betaalbewijs.
Daar zit een praktische drempel: een lagere rekening achteraf helpt pas als de investering vooraf te financieren is. Wie spaargeld heeft, kan direct beginnen. Wie dat niet heeft, heeft een andere betaalroute nodig. Zoals Het Bericht eerder uitzocht, blijven bij een warmtepomp ook na subsidie duizenden euro’s over.
Er zijn routes om zonder eigen spaargeld te investeren. Eigenaar-bewoners met een gezamenlijk verzamelinkomen onder €60.000 kunnen bij het Nationaal Warmtefonds een energiebespaarlening met 0 procent rente aanvragen. Gemeenten kunnen de ISDE namens bewoners aanvragen en ontvangen en de betaling aan het uitvoerende bedrijf regelen. De individuele aanvraag achteraf is dus niet de enige mogelijkheid.
Wie kan beginnen, kan later besparen
Het verschil tussen de regelingen doet ertoe. De bredere CBS-telling omvat naast subsidies ook leningen van het Warmtefonds en steun via gemeenten, verhuurders en verenigingen van eigenaars. Die bereiken andere groepen dan de subsidie die een eigenaar zelf aanvraagt. Uit deze tabel is niet af te lezen hoeveel iedere regeling afzonderlijk aan de kleinere inkomenskloof bijdraagt.
Voor de verdeling van de energielasten telt wie toegang krijgt tot een zuiniger huis. Een huishouden dat de investering niet rondkrijgt, kan ook de latere besparing mislopen. De cijfers laten zien waarom alleen een subsidiepercentage daarvoor weinig zegt: de manier waarop mensen de eerste rekening kunnen betalen, hoort bij de beoordeling van die steun.

