De Pakistaanse christen Qaisar Ayub blijft ter dood veroordeeld wegens vermeende godslastering. Minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen veroordeelt de doodstraf, maar zegt niet toe voor zijn vrijlating te pleiten. Ook noemt hij geen termijn waarbinnen Pakistan de vervolging om godslastering moet aanpakken om Europese handelsvoordelen te behouden.

Dat waren concrete vragen van Don Ceder (ChristenUnie). De minister verwijst naar diplomatiek overleg en naar toekomstige Europese besprekingen over handel. Wanneer Nederland vindt dat gesprekken onvoldoende opleveren, blijft open.

Goedkopere handel hoort bij mensenrechtenvoorwaarden

Pakistan profiteert sinds 2014 van GSP+, een Europese regeling waardoor veel goederen zonder invoerrechten kunnen worden verkocht. Vooral kleding en textiel zijn belangrijk. Volgens de Europese Commissie komt ongeveer 89 procent van de uit Pakistan ingevoerde textiel- en kledingproducten tegen een voordelig tarief de EU binnen.

Uit onderzoek van Het Bericht blijkt dat de vereiste naleving in deze antwoorden geen termijn of concrete handelsmaatregel krijgt. Wij vergeleken de antwoorden en de beslisnota met de handelsinformatie van de Europese Commissie. Zowel de Commissie als Berendsen verlangt dat Pakistan de internationale afspraken over onder meer mensenrechten daadwerkelijk naleeft.

Berendsen zegt dat Nederland verbeteringen verwacht in de bescherming van verdachten en religieuze minderheden, en in de aanpak van valse beschuldigingen. De voortgang moet later meewegen bij Europese besprekingen over voortzetting van de regeling. Een deadline of Nederlands voorstel om de voordelen nu op te schorten, noemt hij niet.

Het handelsvoordeel wordt Europees geregeld. De vraag aan Nederland is dus welke voorwaarden het kabinet daar wil bepleiten en wanneer het daaraan gevolgen wil verbinden. Voor mensen die wegens hun geloof of een beschuldiging gevangen zitten, maakt dat verschil tussen een terugkerend gesprek en een toetsbare afspraak.

Geen executies betekent nog geen veiligheid

Het kabinet benadrukt dat Pakistan sinds 2019 in de praktijk geen executies meer uitvoert. Ayub blijft wel met een doodvonnis vastzitten. Volgens rechtsbijstandsorganisatie ACLJ, die hem vertegenwoordigt, bevestigde het Hooggerechtshof zijn veroordeling op 7 oktober. Zijn broer Amoon werd vrijgesproken. De organisatie kondigde aan herziening te vragen.

Ook zonder uitvoering van de doodstraf zijn de gevolgen ernstig. Het Europese asielagentschap beschrijft in zijn actuele landenanalyse jarenlange opsluiting, bedreiging en geweld rond beschuldigingen van godslastering. De risico’s kunnen ook familieleden treffen.

Stille diplomatie, maar waarop wordt zij beoordeeld?

De beslisnota bij de antwoorden verklaart waarom het ministerie terughoudend is met openbare druk: die kan volgens ambtenaren de veiligheid van betrokkenen schaden. Die afweging speelt ook bij de Nederlandse inzet voor christenen in Algerije. Daar waarschuwde Berendsen eveneens dat onzorgvuldige diplomatie minderheden kwetsbaarder kan maken.

Bescherming vraagt niet dat ieder diplomatiek contact openbaar wordt. Wel kan het kabinet aangeven welke verbetering het verlangt, wanneer het de uitkomst beoordeelt en welke handelsmaatregel het bij uitblijvend resultaat wil bepleiten. Die concrete grens legt Berendsen in deze antwoorden niet vast.