Minister Tom Berendsen van Buitenlandse Zaken noemt lokale regels voor religieuze bijeenkomsten wanneer hij uitlegt wat Nederlandse en Europese steun betekent voor vluchtelingen in Algerije. Nederland en de EU betalen mee aan registratie, identificatie en ondersteuning via de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR. Die financiering roept ook de vraag op hoe de mensen die hulp krijgen hun geloof kunnen uitoefenen.
SGP-Kamerleden Diederik van Dijk en Chris Stoffer vroegen daar expliciet naar. Aanleiding was een bericht over een politie-inval in een humanitaire opvanglocatie in L’Ayaida, waar twaalf christenen zouden zijn opgepakt wegens het organiseren van een kerkdienst. Berendsen bevestigt in zijn antwoorden van 7 oktober dat de twaalf, voor zover bekend, na verhoor weer zijn vrijgelaten.
Op de vraag hoe godsdienstvrijheid bij de gesteunde opvang wordt gewaarborgd en gecontroleerd, noemt hij geen toezicht of afspraken met Algerije. Hij schrijft dat vluchtelingen zich tot de lokale wetgeving moeten verhouden en op aanvraag juridische bijstand kunnen krijgen.
De plaatselijke wet is niet het hele recht
Algerije heeft ook internationale verplichtingen tegenover vluchtelingen. Het Vluchtelingenverdrag verlangt dat zij de wetten van hun gastland naleven, maar beschermt tegelijk hun godsdienstuitoefening: die moet minstens even gunstig worden behandeld als die van eigen onderdanen.
Daarnaast beschermt het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten het recht om samen met anderen te bidden, openbaar of privé. Dat recht geldt ongeacht nationaliteit. Beperkingen moeten in de wet staan en noodzakelijk zijn voor bijvoorbeeld de openbare veiligheid, gezondheid of de rechten van anderen. Alleen verwijzen naar lokale regels geeft dus geen antwoord op de vraag of die regels aan de internationale bescherming voldoen.
Berendsen erkent die verdragsbescherming elders in zijn antwoorden. Bij de door Nederland gesteunde vluchtelingenhulp werkt hij niet uit hoe zij in de praktijk wordt bewaakt. Daarmee blijft juist het deel van de vraag onbeantwoord dat gaat over veilig samenkomen, voordat een advocaat nodig is.
De beperkingen zijn al jaren gedocumenteerd
Al in 2018 sprak het VN-Mensenrechtencomité zorgen uit over kerksluitingen en beperkingen voor onder meer christenen en Ahmadi-moslims in Algerije. Het comité riep het land op wetten te schrappen die godsdienstvrijheid schenden en religieuze groepen niet zonder noodzakelijke en evenredige grond registratie te weigeren.
De Amerikaanse commissie voor internationale godsdienstvrijheid, USCIRF, rapporteert in haar jaarverslag van 2026 over aanhoudende beperkingen in 2025. Volgens die commissie waren eerder gesloten protestantse kerken nog dicht, terwijl één kerk in Algiers onder strikte beperkingen openbleef. Zij beschrijft hoe toestemming voor samenkomsten en wettelijke registratie mensen afhankelijk maken van de overheid die hun bijeenkomsten kan tegenhouden.
Ook Berendsen erkende in eerdere antwoorden, ontvangen op 8 juni, dat religieuze minderheden beperkingen ervaren. De keuze voor dialoog herhaalt hij nu. Volgens hem kan onzorgvuldige diplomatie de minderheden juist kwetsbaarder maken. Nederland spreekt met het Algerijnse ministerie van Religieuze Zaken en religieuze gemeenschappen; in 2025 bracht de Nederlandse ambassadeur de positie van christenen ter sprake.
Rechtsbijstand is beschikbaar, de uitkomst blijft open
UNHCR bevestigt dat geregistreerde vluchtelingen en asielzoekers gratis juridische hulp kunnen krijgen van partnerorganisaties. Die hulp kan advies en, waar toepasselijk, vertegenwoordiging omvatten bij detentie, uitzetting of problemen met hun verblijfsstatus. De hulp wordt per persoon beoordeeld.
Berendsen noemt niet of de twaalf arrestanten daarvan gebruik hebben gemaakt. Evenmin beschrijft hij een Algerijnse toezegging waardoor zij weer samen een dienst kunnen houden. De vrijlating is gemeld; concrete afspraken over de vrijheid van hun volgende samenkomst ontbreken in de beantwoording.