Het Nederlandse meetnet voor nitraat in grondwater blijft voorlopig zoals het is. Landbouwminister Jaimi van Essen ziet geen inhoudelijke reden voor een aanpassing. Wel gaan het RIVM en Wageningen Social & Economic Research de Nederlandse aanpak opnieuw vergelijken met die in Vlaanderen, Duitsland, Denemarken, Frankrijk en Ierland. Dat schrijft hij aan Renate den Hollander (VVD).
De vergelijking is van belang voor het mestbeleid. Nitraat in grondwater is een aanwijzing voor uitspoeling van stikstof, onder meer uit mest. Metingen geven inzicht in waar dat een probleem is en of maatregelen helpen. De Europese richtlijn vraagt meetpunten die representatief zijn voor de grondwaterlagen van een lidstaat. Landen kiezen zelf hoe ze het netwerk daarvoor inrichten.
35 meetstations tegenover gemiddeld acht
Uit onderzoek van Het Bericht blijkt hoe groot een van die verschillen is. Volgens het landenrapport van de Europese Commissie over 2020 tot en met 2023 rapporteerde Nederland ongeveer 35 grondwatermeetstations per 1.000 vierkante kilometer. Het EU-gemiddelde was acht. Per vierkante kilometer is het Nederlandse netwerk daarmee ruim vier keer zo dicht. Het aantal stations zegt op zichzelf niets over hoeveel nitraat er in het grondwater zit.
Ook in Nederland hebben de metingen verschillende functies. Het landbouwmeetnet volgt het bovenste grondwater en slootwater op zo’n 450 bedrijven. Een ander meetnet volgt grondwater onder landbouwgrond, natuur en bebouwd gebied op ongeveer 350 punten op 10 tot 25 meter diepte. Drinkwaterbedrijven bemonsteren hun winlocaties vaak dieper dan 30 meter. Die uitkomsten beantwoorden verschillende vragen, van wat er vanaf een perceel uitspoelt tot wat er terechtkomt in het grondwater waar drinkwater van wordt gemaakt.
Levert dieper meten lagere waarden op?
Dat hangt af van de plek. Van Essen verwijst naar RIVM-onderzoek waaruit blijkt dat de gemeten concentratie binnen de bovenste vijf meter op droge zandgronden met de hoogste nitraatwaarden niet afneemt met de diepte. Een iets diepere meting binnen die laag maakt het probleem daar dus niet kleiner.
Den Hollander wil weten of verschillen in metingen Nederlandse boeren strengere regels opleveren dan boeren in andere landen. Van Essen zegt dat dat niet gebeurt. Het nieuwe onderzoek moet vaststellen hoe de meetnetten zich tot elkaar verhouden. In Limburg zagen we eerder hoe aannames en lokale meetgegevens meewegen bij plannen voor landbouwstroken langs een beek.

