Het kabinet denkt de haven- en energieplannen rond Moerdijk te kunnen uitvoeren zonder het dorp op te offeren. Daarvoor is volgens de nieuwe berekening circa 200 hectare netto nodig. Een definitieve keuze voor behoud is nog niet gemaakt: eerst moeten Rijk, provincie en gemeente uitwerken hoe het dorp ook naast die projecten leefbaar blijft.

Staatssecretaris Jo-Annes de Bat van Klimaat en Groene Groei schrijft dat in een nieuwe Kamerbrief. Het kabinet wil geen grootschalige havenuitbreiding en zoekt hier geen extra ruimte voor grote nieuwe ketens van bedrijven die grondstoffen hergebruiken. Zulke activiteiten moeten elders in Nederland terechtkunnen.

Voor bewoners is daarmee de dreiging dat hun dorp verdwijnt niet van tafel. Wel noemt het kabinet het plan waarin Moerdijk blijft bestaan nu haalbaar. De kleinere uitbreiding wordt verder onderzocht naast de eerder uitgewerkte plannen.

De grens aan latere uitbreiding moet nog worden geregeld

Uit onderzoek van Het Bericht blijkt dat een belangrijke bescherming voor bewoners na ruim vier maanden nog steeds moet worden uitgewerkt. Wij vergeleken de nieuwe brief met de afspraken die Rijk en regio op 29 juni maakten. Toen spraken zij af te onderzoeken hoe kan worden voorkomen dat er tot 2050 via losse besluiten alsnog extra grond of ruimte voor milieubelasting wordt gereserveerd. In de nieuwe brief staat diezelfde onderzoeksvraag nog open.

Dat gaat verder dan de vraag of huizen mogen blijven staan. Een dorp kan behouden blijven en toch steeds meer industrie, energie-installaties en bijbehorende hinder naast zich krijgen. De afspraak moet voorkomen dat een beperkte uitbreiding later stap voor stap groter wordt.

De Tweede Kamer vroeg in juni om die bescherming bij de uiteindelijke besluitvorming vast te leggen. Dat beslismoment moet nog komen. Rijk, provincie en gemeente zeggen de grens tot 2050 te willen regelen; hoe zij dat in ruimtelijke regels en afspraken afdwingen, wordt nog onderzocht.

De stroomprojecten gaan niet weg

Het behoudsplan biedt wel ruimte aan energieprojecten waarvoor al procedures lopen en aan verduurzaming van de bestaande industrie. De circa 200 hectare wordt gezocht op het huidige haventerrein, aan de Krukweg en in een gebied bij de Roodevaart dat al voor mogelijke uitbreiding is gereserveerd.

Een van die projecten is een nieuw elektriciteitsstation. Het Bericht onderzocht eerder waarom de Krukweg daarvoor al de voorkeur kreeg terwijl aanvullend milieuonderzoek nog nodig was. Rijk en regio spraken in juni af dat zulke voorbereidingen mogen doorgaan, maar de grotere keuze over de toekomst van het gebied niet mogen vastzetten. Onomkeerbare projectbesluiten moeten wachten op een gezamenlijke voorkeur voor een scenario.

Het stroomnet en de verduurzaming van industrie dienen een landelijk belang. De grond, het geluid en de gevolgen voor het landschap komen terecht bij de mensen die er wonen en werken. Voor hen telt daarom niet alleen hoeveel ruimte de overheid nu vraagt, maar ook of de afgesproken grens later standhoudt.

Wel steun, nog geen definitief toekomstplan

Er komt eenmalig €5 miljoen voor sociale, financiële en juridische ondersteuning van inwoners. De huidige Moerdijkregeling, met een aankoopgarantie voor deelnemende woningeigenaren onder de geldende voorwaarden, blijft volgens De Bat in ieder geval tot en met 2029 bestaan.

Een apart fonds voor investeringen in de leefbaarheid moet nog worden uitgewerkt. Het is de bedoeling dat dit fonds tegelijk met de keuze voor een scenario wordt ingericht. De nieuwe brief noemt daarvoor geen bedrag. De €20 miljoen die het kabinet eveneens beschikbaar stelt, is voor de organisatie van de gebiedsplannen.

De landelijke inzet komt volgens de brief in de definitieve Nota Ruimte, die medio november wordt verwacht. Voor de definitieve keuze over het dorp noemt De Bat nog geen datum.