De brief van 2 september bevat vijf aanbevelingen om meer druk op Israël uit te oefenen. De eerste vraagt om een wapenembargo en opschorting van iedere vorm van militaire samenwerking. SP-Kamerlid Sarah Dobbe vroeg het kabinet om per voorgestelde maatregel te zeggen of het die wil nemen, en zo niet, waarom.
Minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen antwoordt mede namens minister-president Rob Jetten dat Nederland streng toetst bij wapenexport. Er komen volgens hem geen vergunningen voor uitvoer van militaire goederen die kunnen bijdragen aan activiteiten van het Israëlische leger in Gaza of op de Westelijke Jordaanoever.
Uitvoer controleren is geen besluit over samenwerking
Uit onderzoek van Het Bericht blijkt dat het antwoord de eerste aanbeveling daarmee slechts gedeeltelijk behandelt. De oorspronkelijke brief vraagt om een einde aan alle militaire samenwerking. Het antwoord gaat op dit punt over vergunningen voor goederen die Nederland verlaten. Een besluit over andere militaire banden, of een reden om die te behouden, ontbreekt.
Dat gaat ook over Nederlands publiek geld. In begrotingsantwoorden van 2 september meldde Defensie ruim 163 miljoen euro aan overeenkomsten met in Israël gevestigde bedrijven in de eerste helft van 2026. Het betrof aanschaf van materieel en onderhoud. Exportbeperkingen stoppen zulke aankopen niet.
Defensie legde toen uit dat het naar alternatieven kijkt, maar Israëlisch materieel blijft kiezen als vergelijkbare alternatieven ontbreken of niet op tijd geleverd kunnen worden. Jetten verdedigde die keuze in september ook met de veiligheid van Nederlandse militairen. Dat is een afweging tussen leveringszekerheid voor de krijgsmacht en het terugdringen van militaire banden met Israël. In het nieuwe antwoord op de oproep van de oud-bestuurders komt die afweging niet terug.
Er zijn maatregelen, maar niet de gevraagde afweging
Nederland heeft wel nieuwe grenzen aan handel gesteld. Sinds september geldt een verbod op de invoer, aankoop en verkoop van goederen uit onrechtmatige Israëlische nederzettingen. Dat besluit raakt goederen en de bemiddeling bij die handel. Het is geen algemeen verbod op economische relaties met Israël. Zoals Het Bericht eerder onderzocht, vallen hotelboekingen in nederzettingen buiten dit goederenverbod.
Berendsen zegt ook de gedeeltelijke opschorting van het handelsdeel van het Europese samenwerkingsakkoord met Israël te steunen. Daarvoor is volgens hem onvoldoende steun bij andere EU-landen. Het kabinet verdedigt een combinatie van druk en diplomatiek overleg.
De beslisnota bij de antwoorden belooft uitleg per aanbeveling. Bij de vraag om alle militaire samenwerking op te schorten, is die afweging niet terug te vinden. Het kabinet zegt evenmin wanneer het daar alsnog op ingaat.