De manosfeer is een verzamelnaam voor online gemeenschappen en influencers rond mannelijkheid, waarin ook vrouwenhaat en verzet tegen gelijke rechten worden verspreid. Adviezen over fitness, geld en daten worden er vermengd met het idee dat mannen dominant moeten zijn en vrouwen zich ondergeschikt horen te gedragen.

Staatssecretaris Judith Tielen (Emancipatie, VVD) erkent dat er onvoldoende zicht is op het bereik onder Nederlandse jongeren en jongvolwassenen en op de Nederlandse gemeenschappen waarin die ideeën rondgaan. Ze antwoordt op vragen van CDA-Kamerleden Sarath Hamstra, Etkin Armut, Jeltje Straatman en Jantine Zwinkels.

Wat scholen zien, is nog geen landelijk bereikcijfer

Er zijn wel signalen over wat zulke ideeën op school doen. Onderwijsprofessionals melden bij Stichting School & Veiligheid onder meer vrouwonvriendelijke opmerkingen, pestgedrag en spanningen tussen jongens en meiden. Ook jongens kunnen last hebben van de druk om aan een bepaald beeld van mannelijkheid te voldoen.

Uit onderzoek van Het Bericht blijkt dat het beschikbare schoolonderzoek een andere vraag beantwoordt dan hoeveel jongeren de manosfeer bereikt. We controleerden daarvoor de onderzoeksopzet van Ipsos I&O. De analyse omvat de antwoorden van 487 onderwijsprofessionals, niet een meting van het kijkgedrag van Nederlandse jongeren.

Het rapport uit maart 2026 beschrijft hun waarnemingen en ervaringen. De steekproef is niet representatief voor alle onderwijsprofessionals. De signalen helpen om problemen in de klas te herkennen; een percentage Nederlandse jongeren dat deze online wereld volgt, valt er niet uit af te leiden.

Dat verschil doet ertoe voor de aanpak. Wie wil weten welke jongeren ondersteuning nodig hebben en of maatregelen helpen, heeft naast ervaringen uit de klas ook zicht nodig op de verspreiding van de ideeën zelf.

Niet wachten tot iemand geweld verheerlijkt

Het probleem begint niet pas bij strafbare oproepen tot geweld. Jongeren kunnen ook dagelijks worden geconfronteerd met de boodschap dat meisjes minder zeggenschap verdienen of dat een jongen geen kwetsbaarheid mag tonen. Op school raakt dat aan de ruimte om zonder vernedering te leren en jezelf te ontwikkelen.

School & Veiligheid adviseert scholen daarom een duidelijke grens te stellen aan seksistische opmerkingen en tegelijk met leerlingen in gesprek te blijven. De organisatie biedt daarvoor onder meer workshops, gespreksmateriaal en advies. Tielen wijst daarnaast op bestaande hulp bij eenzaamheid en mentale problemen en op ondersteuning van ouders.

Die ouders krijgen ook in andere plannen een grotere rol bij online bescherming. Het Bericht schreef eerder over het Europese voorstel voor beperkte kinderaccounts via een ouder of voogd. Dat voorstel gaat over toegang tot sociale media; het onderzoek naar de manosfeer moet duidelijker maken wat jongeren daar tegenkomen.

Onderzoek moet in 2027 meer duidelijkheid geven

Tielen verwacht begin 2027 resultaten van onderzoek naar de ontwikkeling en aantrekkingskracht van de manosfeer en naar maatregelen die werken. Een breder onderzoek naar de verspreiding van ideeën die gelijke rechten van vrouwen en lhbtiq+ personen ondermijnen, moet medio 2027 volgen.

De plannen voor dat bredere onderzoek stonden al in de Emancipatienota van september. Daarin kondigde het kabinet ook aan in het tweede kwartaal van 2027 met een bredere aanpak van de manosfeer te komen. De nieuwe antwoorden bevatten nog geen landelijk bereikcijfer.