Een privévideo van een student levert de Universiteit Maastricht geen maatregel van het kabinet op. Minister Rianne Letschert van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap verbindt geen consequenties aan het incident voor de universiteit. Die gaf de student geen podium: hij plaatste de video zelf op sociale media.
Dat antwoord gaat in tegen de voorstelling van PVV-Kamerleden Annette Raijer en Geert Wilders. Zij vroegen op 28 september welke consequenties de universiteit zou krijgen en wilden de student uitzetten. Hun vragen gingen ervan uit dat hij de Hamas-aanslagen van 7 oktober 2023 verheerlijkte of eraan had deelgenomen.
Op 2 oktober meldde het Openbaar Ministerie na politieonderzoek dat geen sprake was van strafbare feiten, zoals betrokkenheid bij een aanslag, het verheerlijken van terrorisme of opruiing. Betrokkenheid bij de aanslagen bleek niet uit het onderzoek naar de student en de video. Dat was de stand van zaken toen Letschert de vragen op 8 oktober beantwoordde.
Een student toelaten is geen veiligheidsdienst runnen
De politieke verwijten aan de universiteit raken aan twee verschillende taken. De instelling beslist of iemand aan een opleiding mag beginnen. De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) beoordeelt het verblijfsrecht en de risico's voor openbare orde en nationale veiligheid.
Een bijbehorende regeringsbrief van 7 oktober trekt die grens expliciet. De universiteit dient de studieaanvraag namens de student in en moet onder meer relevante informatie bijhouden en melden. Die zorgplicht verplicht haar niet om zelfstandig een algemene veiligheidscontrole of onderzoek naar het strafrechtelijke verleden van studenten te doen.
Het verwijt dat Maastricht iemand een podium voor terreur gaf, schuift dus een privé-uiting naar de onderwijsinstelling. De minister corrigeert die voorstelling. De universiteit heeft wel de plicht een veilige leeromgeving te bieden, maar zij neemt het werk van politie en IND niet over.
Ook de vraag of de student alvast moest worden vastgezet, vroeg om een andere afweging dan een beoordeling van de video. Het Bericht beschreef eerder waarom vreemdelingenbewaring geen middel is om een terreurclaim uit te zoeken.
Individuele controle, geen uitzetting van een hele groep
Raijer en Wilders vroegen daarnaast alle Palestijnse studenten uit te zetten en geen nieuwe studenten meer toe te laten. Letschert kondigt zo'n maatregel niet aan. Zij verwijst naar de bestaande procedure: de onderwijsinstelling toetst de opleidingstoelating, de student geeft informatie over strafrechtelijke antecedenten en de IND controleert justitiële en politiesystemen.
De beschreven controle beoordeelt de persoon, niet alle Palestijnse studenten als één groep. De algemene IND-voorwaarden vereisen dat een aanvrager geen gevaar vormt voor de openbare orde of nationale veiligheid.
De regeringsbrief laat ook zien waar de controle ophoudt. Sociale media worden bij studieaanvragen niet standaard doorzocht; nader onderzoek kan wel volgen op concrete signalen. Het kabinet laat bezien of aanvullende waarborgen binnen de bestaande procedure mogelijk en uitvoerbaar zijn.
Veilig studeren geldt voor alle betrokkenen
Voor Joodse studenten en medewerkers is de onrust op de campus een afzonderlijke verantwoordelijkheid van de universiteit. Letschert noemt de impact op hun veiligheidsgevoel groot. Volgens haar heeft Maastricht contact gezocht met de lokale vertegenwoordigers van IJAR, een Joodse studentenorganisatie, om met hen in gesprek te gaan.
De student was voorlopig geschorst. De universiteit beschreef op 2 oktober ook wat de commotie met hem had gedaan en kondigde gesprekken aan over hoe hij op korte termijn in een veilige omgeving verder kon studeren. Zij erkende daarbij de onrust bij een deel van de universitaire gemeenschap. De zorg voor Joodse studenten en medewerkers en de mogelijkheid voor de beschuldigde student om veilig te studeren horen beide bij die opdracht.
