PVV-Kamerleden Geert Wilders en Marina Vondeling vragen de minister om kerken van de opvang af te houden en desnoods een wettelijk verbod te regelen. Minister van Asiel en Migratie Bart van den Brink kiest de tegenovergestelde richting: hij noemt de hulp zeer welkom en hoopt dat andere maatschappelijke organisaties het voorbeeld volgen.
Het gaat om Actie Onderdak, waarbij kerken tijdelijk ruimte aanbieden aan mensen die al in Nederland mogen blijven. Denk aan een lege pastorie, een bijgebouw of een gehuurde vakantiewoning. De gezinnen wachten op een woning in de gemeente waaraan zij zijn toegewezen. Door hen uit het asielzoekerscentrum te laten vertrekken, komt daar een plek vrij voor iemand anders.
Een verbod op hulp die het ministerie zelf steunt
Wilders en Vondeling verbinden de opvang in hun vragen aan een vermeende bedreiging door de islam. Hun verzoek volgt op berichten over Limburgse kerken die willen meedoen. Van den Brink neemt die voorstelling niet over. Hij wijst erop dat de betrokken mensen een verblijfsstatus hebben en dat gemeenten hun huisvesting en integratie moeten helpen regelen. Hoe kerken hun geloof en maatschappelijke rol invullen, bepalen zij zelf, schrijft hij.
De steun van het ministerie is bovendien niet pas met dit antwoord ontstaan. In de gezamenlijke oproep van de kerken van 20 oktober staat al dat zij het plan met het ministerie en het COA hebben uitgewerkt. De hulp draait dus om mensen die op huisvesting wachten, met medewerking van de overheid die voor hun opvang verantwoordelijk is.
Ook de uitvoering is begonnen. Vluchtelingenorganisatie INLIA beschrijft op 7 november hoe vrijwilligers van De Hofstad in Apeldoorn een leegstaande pastorie gereedmaakten. Daar is volgens de organisatie een gezin van vijf komen wonen. Het voorbeeld laat zien wat de actie toevoegt: bestaande, ongebruikte ruimte wordt een tijdelijk thuis.
Na drie maanden weg, maar niet per se naar een vaste woning
Uit onderzoek van Het Bericht blijkt dat de uitleg over de vervolghuisvesting uiteenloopt. De Protestantse Kerk schrijft bij de start dat het COA na drie maanden voor permanente huisvesting zorgt. De gezamenlijke oproep en de actuele vragenpagina van Actie Onderdak beloven minder: het COA zorgt voor vertrek uit de kerkelijke opvang, maar de volgende plek kan ook alternatieve huisvesting of opnieuw opvang zijn.
Dat verschil doet ertoe voor gezinnen die eindelijk willen settelen. De belofte dat een kerk haar ruimte na drie maanden terugkrijgt, is niet dezelfde als de belofte dat de bewoners dan een eigen woning krijgen. Volgens de actie worden de kosten van de kerk vergoed en begeleidt INLIA de deelnemers. De kerken hoeven de opvang dus niet zonder ondersteuning te organiseren.
Vrijwilligers kunnen een woonplek bruikbaar maken en nieuwe buren wegwijs helpen. Zij lossen daarmee het tekort aan blijvende woonruimte niet op. Eerder beschreven wij hoe de doorstroming uit tijdelijke huisvesting per gemeente sterk verschilt. Ook bij deze actie blijven gemeenten nodig om huisvesting voor langere tijd te regelen.

