Als de enige lift in een flat uitvalt, kunnen bewoners die geen trap kunnen lopen hun woning niet zelfstandig verlaten. Toch komen er geen strengere regels voor liften in seniorencomplexen. Minister van Volkshuisvesting Elanor Boekholt-O’Sullivan vindt de bestaande onderhoudsplicht en mogelijkheden om herstel te eisen voldoende.
Zij wijst ook een wettelijk maximum voor het aantal storingen af. Volgens de minister kunnen bewoners een eigenaar al bij één storing aanspreken. Daarvoor hoeft eerst geen grens te worden overschreden. 50PLUS-Kamerlid Corrie van Brenk had juist gevraagd om duidelijkere normen en extra bescherming voor senioren die van de lift afhankelijk zijn.
Een lagere huur brengt iemand nog niet naar beneden
Uit onderzoek van Het Bericht blijkt dat de route via de Huurcommissie vooral financiële druk op een verhuurder kan zetten. We vergeleken de ministeriële antwoorden met het geldende gebrekenboek. Daarin gelden veelvuldige ernstige liftstoringen door ouderdom of technische gebreken als reden voor tijdelijke huurverlaging. De kale huur kan dan tot 40 procent van het oude bedrag worden teruggebracht. De ernst van het gebrek en het verlies aan woongenot bepalen hoe ver de verlaging gaat.
Een reparatie kan de Huurcommissie niet afdwingen. Voor de procedure over gebreken moet een huurder normaal eerst schriftelijk melden wat er mis is en de verhuurder zes weken gelegenheid geven om het op te lossen. Bij een schriftelijke weigering om te repareren kan de huurder eerder naar de commissie. Die proceduretermijn is geen algemene toestemming om een kapotte lift zes weken te laten stilstaan.
In de sociale huur en gereguleerde middenhuur kan de commissie een uitspraak doen. In de vrije sector is voorafgaande instemming van huurder en verhuurder nodig en geeft de commissie slechts een advies. Een rechter kan wel tot herstel verplichten. Ook kan de gemeente ingrijpen als de eigenaar de onderhoudsplicht voor een wettelijk verplichte lift verwaarloost.
Daarmee bestaan er rechten, maar wanneer de verhuurder het probleem niet oplost, moet de bewoner zelf verdere stappen zetten. Voor iemand die door de storing binnenzit, is een lagere rekening nog geen bruikbare uitweg. De antwoorden voegen geen nieuwe voorziening toe die zulke bewoners tijdens langdurige uitval helpt.
De cijfers gaan over verschillende groepen
De aanleiding is een Radar-onderzoek uit september onder 5.820 mensen die in een gebouw met een lift wonen. Driekwart meldde dat de lift weleens buiten werking was. Van die groep was 48 procent zelf grotendeels of geheel van de lift afhankelijk. Het betreft een panelonderzoek, geen telling van alle Nederlandse woongebouwen.
In de Kamervragen is die 48 procent ten onrechte weergegeven als het aandeel dat een kapotte lift meemaakt. De ambtelijke voorbereiding van de antwoorden noemt het storingscijfer van ongeveer 75 procent wel. De minister erkent dat senioren vaker van een lift afhankelijk zijn, maar vindt afzonderlijke strengere regels voor hun gebouwen niet nodig.
Nieuwe eisen helpen bestaande flats niet meteen
Voor nieuwbouw werkt de minister aan aanvullende toegankelijkheidseisen voor woningen zonder drempels en woningen die geschikt zijn voor zorg. Nieuwe gebouwen met zulke woningen moeten straks altijd een lift hebben. Zij verwacht de eisen eind dit jaar te publiceren. Dat is een plan voor nieuwe gebouwen, geen herstelmaatregel voor een bestaande lift die steeds uitvalt.
De spanning tussen een onderhoudsplicht en direct bruikbare hulp speelde eerder bij oudere huurders die tijdens werkzaamheden zonder collectieve verwarming zaten. Ook daar bood verwijzen naar huurrecht nog geen antwoord op de vraag of kwetsbare bewoners daadwerkelijk waren geholpen.