Minister van Economische Zaken en Klimaat Heleen Herbert houdt vast aan de koppeling tussen de komst van Eli Lilly en de bijdrage aan verkeersmaatregelen. Zij beantwoordt vragen van Christine Teunissen (Partij voor de Dieren), die wil weten hoeveel keuze Katwijk nog heeft wanneer geld voor wegen en afspraken over woningen van één bedrijf afhangen.
Herbert verdedigt de afspraken met de verwachte banen, de versterking van de geneesmiddelenproductie en het nationale economische belang. Het kabinet ontkent dat Katwijk onder druk is gezet. Als de fabriek niet komt, vervallen volgens de minister de financiële afspraken die specifiek aan de vestiging zijn verbonden. Andere delen kunnen door de betrokken overheden worden opgezegd.
Ook zonder fabriek groeit het verkeer
Uit onderzoek van Het Bericht blijkt dat het verkeersprobleem in de onderliggende afspraken nadrukkelijk breder is dan Eli Lilly. De op 18 juni vastgelegde tekst noemt ook de nieuwe woongebieden Valkenhorst en Zijlhoek-De Woerd, plus een grote toename van het verkeer die losstaat van deze bouwplannen. Toch staat boven het pakket de voorwaarde dat Eli Lilly zich daadwerkelijk in Katwijk vestigt.
Voor inwoners betekent die keuze dat een bijdrage aan de bereikbaarheid van hun woonplaats mede afhangt van een bedrijfsinvestering. Het kabinet kiest ervoor de fabriek, woningen en wegen als één pakket te behandelen. Het zegt daarmee niet toe hetzelfde bedrag ook zonder Eli Lilly beschikbaar te stellen. Bij rijksgeld voor wegen rond Eelde lag dat anders: het kabinet zei de bijdrage niet aan groeiverwachtingen te hebben gekoppeld.
| Bijdrage | Maximaal bedrag |
|---|---|
| Rijk en provincie Zuid-Holland samen | €72 miljoen |
| Gemeente Katwijk | €31 miljoen |
| Totaal | €103 miljoen |
Dit is geld voor infrastructuur, geen rechtstreekse subsidie van €103 miljoen aan Eli Lilly. De eerder afgesproken rijksbijdrage van €13,9 miljoen zit al in het pakket en komt er niet bovenop. Welke maatregelen worden uitgevoerd en hoe die worden betaald, moeten de overheden uiterlijk eind 2027 verder vastleggen. Als het budget te klein blijkt, gaan zij opnieuw over de bekostiging praten.
Betaalbare woningen zitten in hetzelfde pakket
De afspraken gaan verder dan wegen. Het Rijk wil het aandeel betaalbare woningen in Valkenhorst verhogen naar minimaal 50 procent en de bouw versnellen. Om die omzetting van vrije-sectorwoningen naar betaalbare woningen mogelijk te maken, neemt het Rijk volgens de overeenkomst het bijbehorende financiële verlies uit de gebiedsontwikkeling volledig voor zijn rekening.
Betaalbare woningen en beter bereikbare woonwijken dienen een publiek belang. Door ze samen met de fabriek te regelen, ontstaat echter ook een afhankelijkheid: wie de fabriek afwijst, weet niet welk alternatief pakket de andere overheden nog willen financieren. Teunissen vroeg daarom om per bijdrage uiteen te zetten wat er zonder Eli Lilly overblijft. De nieuwe antwoorden geven die uitsplitsing niet.
Gesprekken achter de deal nog niet inzichtelijk
Ook vroeg Teunissen om een overzicht van de contacten tussen het Rijk en Katwijk in maart en april 2025, met verslagen en e-mails. Herbert verwijst naar de openbare intentiebrief van 16 april 2025. De overige gevraagde informatie wil zij tegelijk met de afhandeling van een lopend openbaarmakingsverzoek naar de Kamer sturen. Zij noemt daarvoor geen datum.
De minister stelt dat de overheden gelijkwaardig hebben onderhandeld en dat Katwijk zelf over de vergunningen beslist. De stukken waarmee de Kamer de gang van zaken achter die afspraken verder kan controleren, volgen later.
