FNV-leden in het streekvervoer hebben het laatste werkgeversbod vrijdag 13 november met grote meerderheid afgewezen. Van de ruim 5.500 leden die stemden, was 95 procent tegen. Bij CNV loopt de stemming nog tot zondag 15 november om 21.00 uur. De cao-commissie van die bond adviseert eveneens tegen te stemmen. Een nieuwe stakingsdatum is nog niet aangekondigd.
Er ligt wel degelijk loonsverhoging op tafel: driemaal 2 procent, met ingang van juli 2026, januari 2027 en juli 2027. Voor 2028 bieden de werkgevers 4 procent loonruimte als er overeenstemming komt over het hele pakket. Waarom wijzen de bonden dat af?
Drie jaar langer wachten op korter werken
Uit onderzoek van Het Bericht blijkt dat het verschil verder gaat dan een hoger salaris. We vergeleken het eindbod van werkgeversvereniging VWOV met de vorige cao. De leeftijdsgrens voor de 50-plusregelingen zou vanaf 1 januari 2027 naar 53 jaar gaan. Dat raakt de toegang tot korter werken en bescherming tegen verplicht overwerk en extra late diensten.
De vorige cao geeft werknemers vanaf 50 jaar onder voorwaarden recht op een werkweek van 36 uur met behoud van het volle functieloon. Daarvoor geldt inmiddels ook de eis dat iemand ten minste vijf jaar onafgebroken in de sector heeft gewerkt. Voor de betrokken chauffeurs is die grens dus het moment waarop zij minder uren kunnen gaan werken zonder hun vaste salaris te verlagen. Hoe belangrijk loondoorbetaling kan zijn, bleek ook uit onderzoek naar de financiële ruimte om minder te werken.
Het bod schuift die mogelijkheid drie jaar op. Hoe werknemers die al deelnemen worden behandeld, werkt het voorstel niet uit. Vervolgens zou de nieuwe grens meestijgen met de AOW-leeftijd. De verhoging van de AOW-leeftijd naar 67 jaar en drie maanden in 2028 werkt dan ook door in de toegang tot deze regelingen.
De toeslag verandert ook
Daarnaast willen werkgevers de toeslag voor onregelmatige werktijden anders verdelen. Die toeslag vergoedt onder meer vroeg, laat en in het weekend werken. CNV vreest dat chauffeurs een deel van hun toekomstige loonstijging weer kwijtraken doordat hun bestaande toeslag wordt afgebouwd.
De werkgevers beloven bescherming van inkomen en pensioen bij de overgang. Ook blijft de totale pot voor toeslagen even groot. Een bestaande gemiddelde toeslag wordt echter een persoonlijke toeslag die geleidelijk wordt afgebouwd bij volgende cao-verhogingen. Nieuw verdiende onregelmatigheidstoeslag wordt ermee verrekend. De precieze regeling moet nog worden uitgewerkt.
Daar zit een belangrijk verschil: bescherming bij de overstap geeft nog geen zekerheid over de ontwikkeling van iemands inkomen daarna. Hoeveel een individuele chauffeur erop vooruitgaat, valt uit dit bod alleen niet te berekenen. Het conflict gaat daarmee ook over de vraag hoeveel zekerheid een chauffeur houdt als zijn rooster verandert.
Voor wie vroeg begint, laat eindigt of in het weekend rijdt, zijn inkomen en hersteltijd nauw verbonden. Een hogere loonschaal kan aantrekkelijk zijn, terwijl later toegang krijgen tot korter werken het zwaarder maakt om het werk vol te houden. Alleen de loonpercentages vergelijken laat dat deel van de rekening buiten beeld.
Wanneer wordt duidelijk of er stakingen komen?
Van de FNV-leden die tegen het bod stemden, steunt 97 procent acties. De bond wacht de CNV-uitslag van maandag 16 november af voordat zij over eventuele vervolgacties communiceert. Het conflict betreft de cao Openbaar Vervoer, vooral voor het streekbusvervoer. De grote stadsvervoerders GVB, HTM en RET hebben hun eigen cao-trajecten.

