Agaath Cleyndert, voormalig algemeen directeur Toeslagen, krijgt per 1 november een tijdelijke leidinggevende functie voor personeel en organisatie bij de Belastingdienst. Zij wordt waarnemend algemeen directeur Mens & Organisatie, totdat een nieuw geworven kandidaat kan beginnen. Dat blijkt uit een openbaar gemaakte beslisnota van het ministerie van Financiën.
Staatssecretaris Eelco Eerenberg weigert uit te leggen hoe een eerdere klokkenluiderskwestie bij die benoeming is meegewogen. Kamerlid Nicole Moinat, van Groep Markuszower, vroeg of er onderzoek is gedaan naar Cleynderts omgang met Joop Hack en waarom zij geschikt wordt geacht voor juist deze functie. Hack is de medewerker die in het toeslagendossier als klokkenluider naar voren kwam.
Eerenberg geeft op die vragen geen inhoudelijk antwoord. Hij schrijft dat hij verantwoording aflegt over het personeelsbeleid van het ministerie, maar niet over de afweging bij individuele werknemers. Daarmee blijft buiten beeld welke toets aan deze benoeming voorafging en wat daarbij met de vragen over het verleden is gedaan.
Vier vragen worden één algemeen antwoord
Uit onderzoek van Het Bericht blijkt dat de vier vragen over Cleynderts handelen, eventueel onderzoek en haar benoeming op verzoek van Eerenberg zijn samengevoegd tot één antwoord. De redactie heeft de oorspronkelijke vragen, de gepubliceerde beantwoording en de twee openbaar gemaakte beslisnota’s vergeleken.
In de nota van 14 oktober staat dat de beantwoording volgens zijn verzoek is aangepast en dat de antwoorden op vragen twee tot en met vijf zijn gegroepeerd. Een opmerking bij de eerdere nota van 9 oktober stelt voor de weigering één keer te vermelden en daarna alleen over de algemene onderwerpen klokkenluiders en geschiktheid te spreken. Ook die eerdere nota ging al uit van geen uitspraken over individuele gevallen.
De uiteindelijke tekst volgt die lijn. Over geschiktheid staat er alleen dat bij een tijdelijke benoeming in het algemeen wordt beoordeeld of iemand de benodigde vaardigheden en expertise heeft. Welke beoordeling Cleyndert kreeg, vermeldt Eerenberg niet.
De nieuwe functie raakt aan veilig werken
Mens & Organisatie is geen functie die losstaat van de omgang met medewerkers. Onder dit cluster valt de directie Organisatie & Personeel. Die werkt volgens de eigen organisatiebeschrijving aan goed werkgeverschap en een prettige, veilige en inclusieve werkomgeving. Ook personeelsbeleid, leiderschap en cultuur horen bij haar taken.
Juist daarom is de manier waarop signalen van medewerkers worden behandeld relevant voor de benoeming. Een medewerker die een misstand meldt, staat tegenover een organisatie die over diens werk en loopbaan beslist. Regels voor melders moeten die ongelijke verhouding begrenzen. De Kamer vraagt hier hoe de overheid die verantwoordelijkheid bij de keuze van een leidinggevende invult.
Beschermingsregels vervangen geen benoemingsuitleg
Eerenberg verwijst naar maatregelen voor klokkenluiders uit 2019 en schrijft dat de benodigde stappen zijn uitgevoerd. De aangehaalde brief van 31 oktober 2019 gaat over bescherming van melders, een veiliger werkklimaat en een onafhankelijke integriteitscommissie. Zij benadrukt ook de voorbeeldfunctie van leidinggevenden.
Die maatregelen kunnen medewerkers bescherming bieden. Ze geven geen antwoord op de huidige vraag of de kwestie rond Hack is onderzocht en bij Cleynderts benoeming is meegewogen. Algemene regels en verantwoording over een concrete benoeming zijn twee verschillende zaken.
Het NIFP, waar Cleyndert nu algemeen directeur is, meldde op 1 oktober haar vertrek naar de Belastingdienst. De dienstleiding prees daarbij haar bestuurlijke ervaring, verbindende stijl en betrokkenheid bij medewerkers. Die positieve beoordeling van haar recente werk staat naast de vragen over haar eerdere functie bij Toeslagen.
Voor gedupeerde ouders is het toeslagendossier intussen niet afgesloten. Voor naar schatting 3.600 ouders is nog hulp nodig om hun schadeverhaal vast te leggen. Verantwoording over de organisatie die hun vertrouwen heeft beschadigd blijft daarmee een actuele publieke zaak. De afweging achter deze benoeming houdt Eerenberg bij werkgever en werknemer.