Minister Sjoerd Sjoerdsma wijst op Europese importregels om te voorkomen dat onze vraag naar onder meer soja en rundvlees bijdraagt aan ontbossing in Brazilië. Hij antwoordt op vragen van Christine Teunissen (Partij voor de Dieren) over de bescherming van het Amazonegebied.

Uit onderzoek van Het Bericht blijkt dat die bescherming een duidelijke grens heeft. Wij vergeleken de antwoorden met de actuele Europese verordening. Het verbod richt zich op het verdwijnen van bos, niet op iedere omzetting van natuur in akkers of weidegrond.

Een savanne is niet altijd een bos

Dat verschil telt in de Cerrado, een uitgestrekt Braziliaans natuurgebied met savanne, grasland én bos. Het gebied is rijk aan planten- en diersoorten en bevat bronnen van grote rivieren. De Braziliaanse natuurorganisatie ICMBio beschrijft hoe sterk het onder druk staat door menselijk gebruik.

Voor soja van daar maakt de Europese wet onderscheid naar de begroeiing. Bosdelen vallen onder het ontbossingsverbod. Open savanne en natuurlijk grasland die niet aan de bosdefinitie voldoen, krijgen diezelfde extra bescherming niet.

De productie moet wel voldoen aan de relevante Braziliaanse wetgeving, waaronder milieu- en landrechten. Daar blijft dus bescherming gelden. Het verschil zit in wat Europa daar bovenop verbiedt: recent bos kappen voor landbouw mag voor deze import niet, ook als Brazilië die kap toestaat. Voor natuur die juridisch geen bos is, ontbreekt zo'n algemeen Europees verbod op omzetting.

De Europese vraag verdwijnt niet

De importregels gaan voor grote en middelgrote bedrijven op 30 december in. Voor kleine en microbedrijven die onder het latere tijdpad vallen, geldt 30 juni 2027. Importeurs moeten onder meer de herkomst van hun soja kunnen aantonen. De grens voor ontbossing ligt op 31 december 2020.

Dat is een wezenlijke stap: de verantwoordelijkheid voor bosverlies komt ook bij bedrijven te liggen die hier geld verdienen aan de handel. Maar wie wil weten of voor een product natuur is verdwenen, heeft aan het woord ‘ontbossingsvrij’ niet genoeg. Het soort natuur maakt juridisch verschil.

De wet erkent dat haar bereik kan worden uitgebreid. Uiterlijk in juni 2030 moet de Europese Commissie onder meer beoordelen of ook andere boomrijke gebieden, graslanden en wetlands onder de regels moeten vallen. Zo'n beoordeling is nog geen uitbreiding.

Rundvlees blijft voorlopig geweerd

Voor Braziliaans rundvlees geldt intussen een andere grens. De Europese importstop van 3 september blijft van kracht, schrijft Sjoerdsma. Brazilië moet eerst aantonen dat het aan de Europese eisen voor bepaalde antimicrobiële middelen bij dieren kan voldoen. Ook RVO waarschuwt importeurs dat zij het vlees nog niet kunnen invoeren.

Die stop gaat over voedselveiligheid, niet over de bescherming van savanne. Voor de handel in soja blijft de vraag dus welke natuur de Europese regels werkelijk beschermen.