Voor de nieuwe woonwijk Amsteleind in Oss moet het verkeer veilig onder het spoor bij de Heihoeksingel door kunnen. Maar van de geraamde 30 miljoen euro voor die tunnel ontbreekt nog 11,8 miljoen. Het Rijk wil dat gat niet met extra geld uit het programma Woningbouw en Mobiliteit dichten. Andere voorstellen leverden volgens de ministers meer woningen per rijks-euro op.
Het plan van Oss was inhoudelijk goed beoordeeld, schrijven minister van Volkshuisvesting Elanor Boekholt-O’Sullivan en minister van Infrastructuur Vincent Karremans. Dat was onvoldoende om bij de verdeling van het budget geld te krijgen. Nu die verdeling is gemaakt, is binnen dit programma niets meer beschikbaar voor nieuwe afspraken.
De bewindspersonen antwoorden op vragen van Ranjith Clemminck en Maarten Goudzwaard (beiden JA21). Die vroegen hoe de woningbouw verder kan als geld voor de benodigde verkeersverbinding ontbreekt. Een nieuwe rijksbijdrage of ander concreet financieringsvoorstel voor deze tunnel krijgen zij niet.
Bijna twee vijfde van de tunnel nog ongedekt
De bedragen die de ministers noemen, laten zien hoe groot het gat is. Via de Woningbouwimpuls kunnen Rijk en gemeente elk 3,2 miljoen euro bijdragen. Oss legt daar zelf nog 11,8 miljoen euro naast. Zo komt de genoemde dekking op 18,2 miljoen euro. Bijna 40 procent van de geraamde aanlegkosten moet dus nog worden gevonden.
Dat is meer dan een probleem met de boekhouding. De gemeente wil aan de westkant van Oss ongeveer 3.000 woningen bouwen. Daarvoor moeten ook de wegen de extra bewoners aankunnen en moeten zij het spoor veilig kunnen kruisen.
Uit onderzoek van Het Bericht blijkt dat Oss de voorbereiding van de tunnel niet afhankelijk wilde maken van een sluitende rijksbijdrage. In de gemeentelijke spooragenda staat dat de gemeente die voorbereiding zo nodig kan voorfinancieren uit een eigen reserve. Daar staat ook bij dat zonder medefinanciering de ambities voor de spoorzone tijdelijk moeten worden bijgesteld. De plannen voor de woningen zijn dus niet simpelweg geschrapt; de rekening voor de noodzakelijke verbinding is nog niet rond.
Wel tellen wat subsidie oplevert, niet wat afvalt
De keuze om zoveel mogelijk woningen per euro te ondersteunen heeft een keerzijde. Een bruikbaar plan kan buiten de selectie vallen, ook als de verbinding nodig is voor een nieuwe wijk. Dan moeten gemeenten een andere betaler vinden of hun plannen aanpassen.
Landelijk is niet in beeld hoeveel woningen vertragen doordat rijksgeld voor infrastructuur ontbreekt. De ministers zeggen dat zo'n overzicht niet nauwkeurig te maken is: de kosten en mogelijkheden om ze bij ontwikkelaars neer te leggen verschillen per project. Ook stikstof en een vol stroomnet kunnen woningbouw vertragen.
Voor de projecten die wel zijn geselecteerd, liggen de afspraken over 2,5 miljard euro vast. De ministers zeggen dat dit geld niet naar andere doelen is verschoven. Het nieuwe Actieplan Versnelling Woningbouw biedt voor het Osse tekort geen nieuw infrastructuurbudget. Bij de keuze van tien nieuwe grote woningbouwlocaties is juist gezocht naar plekken waarvoor geen extra rijksinvesteringen in infrastructuur nodig zijn.