In een septemberpeiling van het Kyiv International Institute of Sociology (KIIS) steunt 69 procent zo’n bestand langs de huidige frontlijn. Tegen is 22 procent; 9 procent weet het niet. De voorwaarden horen bij de vraag: de uitkomst zegt iets anders dan steun voor vrede tegen elke prijs.
De peiling geeft een concreter beeld van de wensen van Oekraïners dan de nieuwe uitleg van minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen. FVD-Kamerlid Pepijn van Houwelingen vroeg hem waarop het vertrouwen berust dat de bevolking in meerderheid achter voortzetting van de oorlog staat.
Berendsen antwoordt dat Rusland de oorlog elke dag kan stoppen. Oekraïne moet zich volgens hem verweren om zijn vrijheid en onafhankelijkheid niet te verliezen. Een peiling of andere onderbouwing van de opvattingen van de bevolking noemt hij niet.
Stoppen met vechten én weerbaar blijven
Uit onderzoek van Het Bericht blijkt dat de vraag naar steun voor voortzetting van de oorlog voorbijgaat aan een onderscheid dat in de recente KIIS-peiling zichtbaar wordt. Daarin zegt ook 62 procent bereid te zijn de oorlog zo lang als nodig te verdragen. Bereidheid om vol te houden en steun voor een bestand onder voorwaarden bestaan dus naast elkaar.
Voor de mensen die met de oorlog leven, telt zowel het einde aan de gevechten als de veiligheid daarna. Een bestand waarbij Oekraïne zichzelf mag blijven verdedigen, stelt een andere keuze voor dan een bestand waarbij het zijn leger moet verzwakken. Wie alleen vraagt of Oekraïners willen doorvechten, maakt die keuze onzichtbaar.
De peiling werd tussen 12 en 21 september telefonisch gehouden onder 1.002 volwassenen in door Oekraïne bestuurd gebied. Bewoners van bezette gebieden en mensen die na de invasie van februari 2022 naar het buitenland vertrokken, werden niet ondervraagd. Hun stem ontbreekt dus in deze cijfers.
Wie bepaalt welke vrede aanvaardbaar is?
Van Houwelingen presenteert de oorlog in zijn vragen als een door het Westen uitgelokte strijd op Oekraïens grondgebied. Berendsen verwerpt die voorstelling en wijst op de Russische invasie. Hij zegt te blijven inzetten op steun aan Oekraïne, druk op Rusland en diplomatie. Een vredesregeling moet volgens hem de onafhankelijkheid, het grondgebied en de veiligheid van Oekraïne respecteren.
Over die uitgangspunten geeft de minister uitleg. Over de wensen van de mensen die de oorlog dragen, geeft zijn antwoord geen gegevens. De peiling laat zien waarom die wel nodig zijn: steun voor verdediging is geen blanco instemming met eindeloos doorvechten, en een wens om te stoppen is geen instemming met ontwapening.