Werknemers die rond de overstap naar het nieuwe pensioenstelsel van baan veranderen, kunnen hun pensioencompensatie mislopen. Dat gebeurt bijvoorbeeld als hun oude fonds de vergoeding nog moet toekennen en hun nieuwe fonds dat al heeft gedaan. Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Hans Vijlbrief wijst opnieuw op de eigen verantwoordelijkheid van werknemers om zich over die gevolgen te laten informeren.
Hij herkent het beeld dat de informatievoorziening tekortschiet ‘niet zonder meer’, schrijft hij aan Elles van Ark van het CDA en Wimar Bolhuis van PRO. Zij stelden vragen na onderzoek van Follow the Money naar misgelopen compensatie. Hoeveel baanwisselaars de vergoeding onbewust hebben gemist, kan Vijlbrief niet vaststellen.
Vijlbrief noemt naast het jaarlijkse pensioenoverzicht ook de aangevulde informatie op Pensioenduidelijkheid.nl en voorlichting door werkgevers en fondsen. Pensioenuitvoerders moeten in een communicatieplan vastleggen hoe zij deelnemers over de compensatieafspraken informeren. Zijn antwoorden beschrijven die voorzieningen, maar bevatten geen meting van hoeveel baanwisselaars daarmee tijdig concrete uitleg krijgen.
Een waarschuwing vertelt nog niet wat je verliest
Uit onderzoek van Het Bericht blijkt dat de algemene waarschuwing die de minister noemt op zichzelf achterblijft bij de uitleg die de toezichthouder van pensioenfondsen vraagt. We vergeleken zijn nieuwe antwoorden en eerdere brieven met onderzoek van de Autoriteit Financiële Markten, de AFM. De minister noemt onder meer de waarschuwing op het jaarlijkse pensioenoverzicht dat uit dienst gaan gevolgen kan hebben. De AFM vroeg al in 2024 om verder te gaan dan zo’n algemene melding: mensen moeten begrijpen wat vertrek vóór een bepaalde datum voor hen betekent.
In een rapport uit september 2025 beschreef de AFM ook terughoudendheid bij onderzochte pensioenfondsen. Die wilden voorkomen dat deelnemers hun keuzes op de compensatie zouden afstemmen. Het rapport haalt zelfs de opvatting aan dat wijzen op een misgelopen bedrag onethisch zou zijn. De toezichthouder stelde daartegenover dat mensen juist geholpen moeten worden om een passende keuze te maken.
De AFM baseerde die verkenning op informatie van vijf fondsen en op openbare plannen voor de overstap. Zij zag dat fondsen mensen voor vragen vooral naar hun contactcentrum verwezen. Het initiatief lag daardoor grotendeels bij de werknemer. Volgens de AFM kunnen fondsen meer doen, bijvoorbeeld uitleggen om welke orde van grootte het gaat en wat het gevolg is voor het pensioen.
Geen gewone bonus op je loon
Pensioencompensatie is bedoeld voor mensen die door de nieuwe manier van pensioen opbouwen toekomstig nadeel ondervinden. Bij veel fondsen wordt daarvoor een bedrag aan het persoonlijke pensioenvermogen toegevoegd. Het is dus geen bonus die de werkgever op de bankrekening stort.
Werkgevers en vakbonden spreken af wie compensatie krijgt en hoe zij wordt toegekend. Volgens Vijlbrief en De Nederlandsche Bank kan dat in één keer bij de overstap of verspreid over een periode. Bij een bedrag ineens kan de vraag of iemand precies op die ene datum deelnemer is, beslissend zijn.
De fondsen stappen bovendien niet tegelijk over. We beschreven eerder waarom PFZW de overstap al in 2026 maakte en ABP die voor 2027 plant. Dat verschil verklaart niet alleen verschillen in pensioenverhogingen. Het kan ook een gat tussen twee compensatieregelingen laten ontstaan voor iemand die van werkgever én pensioenfonds verandert.
Goed geïnformeerd zijn lost niet alles op
Een werknemer kan de gevolgen kennen en toch voor een andere baan kiezen, bijvoorbeeld vanwege een hoger salaris of een betere combinatie van werk en privé. Dat benoemt Vijlbrief zelf. Bij ontslag of een aflopend contract is het moment van vertrek bovendien niet altijd vrij te kiezen. Informatie neemt het financiële gevolg dan niet weg.
Er zijn wel gerichte oplossingen. In zijn brief van juli noemt Vijlbrief onder meer afspraken tussen metaalfondsen en regelingen om bij ontslag de pensioenopbouw tijdelijk voort te zetten. Zulke afspraken gelden voor specifieke situaties. De AFM zag ook dat vrijwillig doorbetalen na vertrek niet bij ieder fonds tot dezelfde behandeling voor compensatie leidt.
De minister heeft de regeringscommissaris voor de pensioentransitie gevraagd om uitvoerbare oplossingen en een beter beeld van de omvang van het probleem. Die opdracht was al in september openbaar. In de nieuwe antwoorden verwacht hij het advies nog steeds in november. Een algemene oplossing voor werknemers die tussen twee regelingen vallen, presenteert hij daarin niet.

