Minister van Volkshuisvesting Elanor Boekholt-O’Sullivan erkent dat het volle stroomnet een serieus knelpunt is voor nieuwe woningen. Jurgen Nobel (VVD) vraagt hoeveel woningen daardoor nu niet worden gebouwd. Op die vraag antwoordt zij op 13 oktober dat zij dat inzicht niet heeft.
Dat laat een belangrijke vraag voor de woningbouw open. Een plan voor nieuwe huizen kan wel op papier staan, maar zonder beschikbare stroomcapaciteit kan de uitvoering worden vertraagd. Met alleen een bouwambitie is een woningzoekende dan nog niet geholpen. Om te beoordelen of maatregelen echt ruimte maken voor woningen, is ook zicht nodig op welke projecten vastlopen en hoeveel huizen daarmee gemoeid zijn.
Eerder aanvragen maakt de kabel niet groter
Er is inmiddels een manier om eerder duidelijkheid te krijgen. Sinds 1 oktober kunnen gemeenten al eerder in het planproces stroomcapaciteit aanvragen voor woningbouw. Netbeheer Nederland beschrijft dat zij zo beter kunnen bepalen welke projecten haalbaar zijn en hoe de bouw moet worden gepland.
Die aanvraag levert geen extra capaciteit of gegarandeerde aansluiting op. Ontbreekt de ruimte, dan komt een project op de wachtlijst. Netbeheerders hebben dus informatie over afzonderlijke projecten en de beschikbare ruimte. Dat is iets anders dan het aantal woningen dat landelijk door netproblemen niet wordt gebouwd. Dat aantal kan de minister niet geven.
Een gasnet als omweg krijgt geen extra ruimte
Nobel stelt voor nieuwbouw in gebieden met een vol stroomnet tijdelijk met een hybride warmtepomp te laten verwarmen. Zo’n pomp gebruikt elektriciteit, maar laat op koude momenten een cv-ketel op gas bijspringen. Daardoor kan de piekvraag naar stroom lager zijn dan bij volledig elektrisch verwarmen.
De minister wil daarvoor de regels voor aardgasvrije nieuwbouw niet verruimen. Zij wijst op de kosten van een nieuw gasnet dat later weer overbodig kan worden. Bewoners zouden bovendien vaste kosten voor zowel de gas- als de stroomaansluiting betalen. Alleen bij zwaarwegende redenen van algemeen belang kunnen gemeenten volgens haar afwijken van de regels.
Minder stroom tegelijk gebruiken
De gekozen route is uitbreiding van het stroomnet en beperking van de piekvraag. Goede isolatie verlaagt de warmtevraag van nieuwbouwwoningen. Slimme warmtepompen kunnen hun verbruik over de dag spreiden. De minister werkt aan landelijke regels voor nieuwbouw die het net minder belast, beoogd per 1 januari 2028.
Ook een kleinere aansluiting is geen eenvoudige rekensom. Een woning met een zwaardere aansluiting verbruikt niet vanzelf meer stroom. Voor het aantal woningen dat nog op het net past, tellen het werkelijke verbruik, de pieken en de plaats mee. Hoeveel extra woningen een kleinere aansluiting oplevert, kan de minister daarom evenmin als één aantal noemen.
De kosten van een tijdelijke gasoplossing komen concreet bij netbeheerders en bewoners terecht. Het wachten op een stroomaansluiting raakt intussen de woningbouw en de mensen die een huis zoeken. Het kabinet kiest maatregelen om die spanning te verminderen, maar geeft in deze antwoorden geen overzicht van hoeveel woningen nu door het net uitblijven.