De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) betaalt universiteiten rechtstreeks voor onderzoek. Een volledig overzicht van die opdrachten bestaat niet. Dat erkent minister van Justitie en Veiligheid David van Weel. De lijst die hij nu naar de Kamer stuurt, is samengesteld uit wat medewerkers binnen de beschikbare tijd in digitale systemen konden terugvinden.
Uit onderzoek van Het Bericht blijkt dat ook een eerdere financiële vraag openblijft. In juli vroeg Pepijn van Houwelingen van Forum voor Democratie om alle financiële relaties met universiteiten en kennisinstellingen, inclusief bedragen en looptijden. Het antwoord van september verwees naar onderzoek via het WODC. De nieuwe bijlage voegt rechtstreeks door de NCTV betaalde of gesubsidieerde onderzoeken toe, maar vermeldt opnieuw geen bedragen.
Wel titels, geen kosten
De nieuwe lijst bestrijkt volgens het ministerie de jaren 2012 tot en met 2026. De belangrijkste digitale systemen gaan echter terug tot 2015. Voor de periode daarvoor zou een ingewikkelder onderzoek nodig zijn. Van Weel noemt de inventarisatie nadrukkelijk afhankelijk van wat in de beschikbare tijd is teruggevonden.
Er staan onder meer studies over de aanpak van jihadisme, digitale veiligheid en het beschermen van bedreigde personen op. De lijst noemt titels, auteurs, instellingen en publicatiegegevens. Een kolom met kosten ontbreekt. Daardoor laat de bijlage zien wie onderzoek deed, maar niet hoeveel publiek geld daarmee gemoeid was. Ook staan er andere kennisinstellingen op, waaronder hogeschool Saxion en onderzoeksinstituut HCSS.
Twee routes naar onderzoek
Dat onderscheid tussen rechtstreeks betalen en onderzoek via het WODC is belangrijk. Het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum beoordeelt zelf welke onderzoekswensen het honoreert, kiest de uitvoerders en betaalt het onderzoek. Van Weel leverde in september een overzicht van 153 studies die langs die route op verzoek van de NCTV en haar voorganger tot stand kwamen. Nu zijn daar de uitvoerders aan toegevoegd.
Het WODC hanteert eigen regels om onafhankelijk onderzoek te beschermen. Zo geeft deelname aan een begeleidingscommissie een ministerie geen recht om een rapport goed te keuren. Wie de geldstromen wil controleren, moet dus weten welke route bij een onderzoek is gebruikt. De lijst met rechtstreekse NCTV-opdrachten beschrijft zulke waarborgen niet per studie.
Controle vraagt meer dan een literatuurlijst
Onderzoek naar terrorismebestrijding gaat ook over maatregelen die diep ingrijpen in vrijheden en over de vraag of die maatregelen werken. Onafhankelijke kennis is daarvoor onmisbaar. Zicht op opdrachtgevers, bedragen en afspraken helpt de Kamer te controleren hoe de overheid die kennis laat maken.
De bijlagen geven meer inzicht in de onderzoekers en hun onderwerpen. Een controleerbaar totaal van de rechtstreekse uitgaven aan dit onderzoek leveren ze niet. Voor oudere opdrachten vergt zelfs het terugvinden van de relaties volgens de minister nog aanvullend werk.