Bijna tien maanden na het advies om jaarlijks 386 studenten tandheelkunde toe te laten, ligt er nog geen besluit over die uitbreiding. Minister Mirjam Sterk van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport schrijft op 7 oktober dat zij het advies nog samen met Onderwijs bestudeert. De tandartstekorten zijn al bekend. Door de vergrijzing en het langer behouden van het eigen gebit wordt de zorgvraag bovendien ingewikkelder.
PRO-Kamerlid Julian Bushoff vroeg hoe de mondzorg voor ouderen bereikbaar blijft, ook wanneer zij minder mobiel zijn of dementie hebben. Zijn vragen leggen twee problemen naast elkaar: hulp om vandaag bij een tandarts te komen, en voldoende tandartsen om die zorg in de toekomst te leveren. Voor dat tweede probleem is de benodigde uitbreiding berekend, maar nog niet toegezegd.
Dit studiejaar 279 plaatsen, het advies vraagt 386
De huidige toelating blijft ruim onder het advies. In een afzonderlijke beantwoording van 24 september noemt Sterk voor studiejaar 2026-2027 een landelijke toelatingsgrens van 279 studenten. Daarvan worden 274 plaatsen apart door het Rijk bekostigd; vijf betalen de opleidingen uit hun algemene budget.
| Aantal | Wat en wanneer |
|---|---|
| 274 | Apart bekostigde plaatsen voor studiejaar 2026-2027 |
| 279 | Totale toelatingsgrens van de opleidingen in 2026-2027 |
| 386 | Geadviseerde jaarlijkse instroom voor 2027-2030 |
Tussen de huidige toelatingsgrens en het jaarlijkse advies zitten 107 plaatsen. Het gaat om nieuwe studenten per jaar, niet om het totale aantal studenten of om tandartsen die meteen aan het werk kunnen. Het Capaciteitsorgaan raamt de benodigde instroom om vraag en aanbod in 2043 in evenwicht te brengen.
De overheid heeft wel eerder extra plaatsen mogelijk gemaakt. Sterk beschreef in september een uitbreiding met 31 plaatsen, nadat een eerder plan voor 86 extra plaatsen niet volledig doorging. Dat grotere plan hing samen met een verkorting van de opleiding van zes naar vijf jaar. Het vorige kabinet behield de zesjarige opleiding, mede vanwege bezwaren van de instellingen tegen de kwaliteit van een korter traject.
De prijs van uitbreiding is sinds mei bekend
In haar brief van 22 mei zette Sterk de financiële vraag al op papier: voor uitbreiding naar het nieuwe advies is volgens die brief structureel 27,1 miljoen euro extra nodig. Zij onderzocht toen met Onderwijs of het advies kon worden overgenomen. In oktober is dat nog steeds de formulering.
Dit is een keuze over de bekostiging van toekomstige zorgverleners. Onderwijs betaalt de opleiding; de universiteiten stellen hun toelatingsgrens vast. Een advies levert dus pas extra opleidingsruimte op als financiering en toelating daarop worden aangepast. De zesjarige opleidingsduur maakt uitstel merkbaar op de lange termijn: een extra eerstejaarsstudent is zes jaar later pas afgestudeerd.
Het Capaciteitsorgaan beschrijft aanhoudende, regionaal verschillende tekorten aan tandartsen. Ouderen houden vaker hun eigen gebit, waardoor behandelingen complexer worden. Extra instroom van in het buitenland opgeleide tandartsen en minder uitstroom verzachten de druk, maar de raming adviseert daarnaast meer studenten in Nederland op te leiden.
Een vervoersoplossing levert nog geen tandarts op
Voor ouderen die nu moeite hebben een praktijk te bereiken, wijst Sterk op bestaande afspraken. Wie in een instelling woont en daar verblijf inclusief behandeling krijgt onder de Wet langdurige zorg, heeft tandheelkundige zorg binnen die zorg. De instelling moet die organiseren en zo nodig ook het vervoer regelen.
Voor thuiswonende ouderen noemt zij richtlijnen van de tandartsenorganisatie KNMT. Een tandarts kan met de patiënt bespreken of familie, vrienden, een mantelzorger of een regiotaxi het vervoer kan verzorgen. Mondzorg aan huis is eveneens een mogelijkheid.
Dat maakt het verschil in verantwoordelijkheid concreet. Binnen de genoemde instellingszorg moet de aanbieder de tandartszorg organiseren. Thuis komt het zoeken naar vervoer mede bij de oudere en diens netwerk te liggen. Toegang tot zorg vraagt dan meer dan een vrije afspraak: iemand moet ook de reis of zorg aan huis kunnen regelen. Geen van die oplossingen vergroot op zichzelf het aantal beschikbare tandartsen.
Een reactie op het opleidingsadvies wordt uiterlijk vóór de behandeling van de VWS-begroting verwacht, schreef Sterk op 24 september. De beslisnota bij haar antwoorden van oktober verwijst naar hetzelfde begrotingsmoment. Of de geadviseerde 386 plaatsen worden bekostigd en wanneer de opleidingen ze kunnen aanbieden, is nog niet besloten.