Op 4 augustus werd op luchthaven Leipzig/Halle een drone met explosieven gevonden. Volgens het Duitse federale Openbaar Ministerie was het de bedoeling daarmee een explosie te veroorzaken. De springstof was voorzien van een ontsteker. De Duitse regering wees Rusland op 1 september aan als verantwoordelijke.
Minister van Defensie Dilan Yeşilgöz-Zegerius neemt die Duitse conclusie over. Zij noemt de actie onacceptabel en waarschuwt voor het risico op slachtoffers en verdere escalatie. FVD-Kamerlid Pepijn van Houwelingen had haar gevraagd het bewijs van Russische betrokkenheid naar de Kamer te sturen. Dat voegt zij niet bij haar antwoord.
Duitsland gaf al meer uitleg
Uit onderzoek van Het Bericht blijkt dat de Duitse regering al op 4 september openbaar had toegelicht waarop zij haar beschuldiging baseert. Zij noemt drie soorten aanwijzingen: de manier waarop de aanslag is voorbereid en de gebruikte middelen, bevindingen van de politie en informatie van de inlichtingendiensten. Ook wijst Duitsland op de benodigde technische kennis.
Die toelichting geeft geen inzage in het volledige bewijsdossier, maar biedt wel meer houvast dan de Nederlandse verwijzing naar een Duitse vaststelling. Duitsland maakte bovendien expliciet onderscheid tussen het politiek aanwijzen van een verantwoordelijke staat en strafrechtelijk bewijs tegen verdachten. Het meldde op 4 september dat het strafrechtelijke onderzoek nog liep.
Dat onderscheid doet ertoe. Op de Duitse beschuldiging volgden aangekondigde maatregelen, waaronder de sluiting van het Russische consulaat in Bonn. Een regering kan dus al diplomatiek optreden voordat een rechter over individuele verdachten heeft geoordeeld. Welke openbare feiten zo'n keuze dragen, helpt de Kamer om het optreden van het kabinet te beoordelen.
Geheimhouding verklaard in de beslisnota
De bijgevoegde beslisnota van Defensie legt uit waarom het ministerie terughoudend is: de inlichtingendiensten doen in het openbaar geen uitspraken over hun bronnen, werkwijzen en de informatie waarover zij beschikken. In haar antwoord verwijst Yeşilgöz voor vertrouwelijke informatie naar de bestaande kanalen waarmee de Kamer toezicht houdt op de diensten.
Geheimhouding sluit een openbare toelichting op hoofdlijnen niet uit. De Duitse regering heeft die gegeven. Het Nederlandse antwoord herhaalt vooral de beschuldiging en de ernst van de dreiging, zonder die al beschikbare uitleg mee te nemen.
Over Russische cyberaanvallen noemt de minister wel openbare voorbeelden van de Nederlandse diensten. Zo maakten zij in juli bekend dat Russische hackers ook camera's langs militaire transportroutes in Nederland hadden overgenomen. De diensten beschreven hoe de hackers te werk gingen en waarschuwden de betrokken organisaties. Die bekendmaking gaat over een afzonderlijke spionageoperatie; zij verklaart niet wie achter de drone bij Leipzig zit.