Uit onderzoek van Het Bericht blijkt dat op de website van verloskundigenpraktijk LEO nog een oud formulier te downloaden is waarin Jehovah’s Getuigen alle vier de belangrijkste bloedcomponenten weigeren. Ook een patiëntenfolder van het Catharina Ziekenhuis over hartoperaties beschrijft de verruimde keuze niet. Sinds 18 september laat de geloofsorganisatie het aan haar leden over of zij die bestanddelen willen ontvangen.
Een weigering die al is ingevuld
Het formulier bij LEO is een geneeskundige wilsverklaring: een document waarin iemand vastlegt welke behandeling hij wil of weigert als hij later niet meer zelf kan beslissen. De eerste bepaling sluit volbloed, rode en witte bloedcellen, bloedplaatjes en plasma uit, ook bij levensgevaar. Die weigering staat vast in de voorgedrukte tekst. Pas bij kleinere bloedbestanddelen biedt het formulier vakjes om een eigen keuze aan te kruisen.
Het gaat om een oud model met de drukcode 11/04, dat op 8 november nog openbaar bereikbaar was. Of de praktijk dit formulier nog aan patiënten meegeeft, is niet vastgesteld. Het document laat wel zien wat achterblijft bij de gewijzigde regels: een vooraf ingevulde weigering op de plek waar inmiddels een persoonlijke afweging mogelijk is.
Wat mag er nu wel?
Het Besturende Lichaam van Jehovah’s Getuigen maakte de wijziging op 18 september bekend. Het ontvangen van rode bloedcellen, witte bloedcellen, plasma en bloedplaatjes van een donor is voortaan een individuele gewetenskwestie. Het religieuze verbod op een transfusie met volbloed blijft bestaan.
Volgens woordvoerder Paul Gillies zullen plaatselijke gemeenten de persoonlijke keuzes van hun leden respecteren en steunen.
De verandering krijgt opnieuw aandacht door het verhaal van de Amerikaanse Isaac Valdez, die op 26 augustus op 26-jarige leeftijd overleed na ernstig hersenletsel. De BBC beschreef op 7 november hoe hij een behandeling met bloedtransfusie weigerde. Zijn tweelingbroer Jacob vindt dat de geloofsregels eerder hadden moeten veranderen. De versoepeling kwam 23 dagen na Isaacs dood.
Een hartoperatiefolder zonder de nieuwe keuze
De folder van het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven is bedoeld voor Jehovah’s Getuigen die bij een hartoperatie geen bloedtransfusie willen ontvangen. Na de uitleg over de vier belangrijkste bloedbestanddelen schrijft het ziekenhuis dat de patiënt waarschijnlijk geen bloed wil ontvangen. Vervolgens bespreekt het de keuze voor kleinere bestanddelen. De nieuwe ruimte om ook de vier hoofdcomponenten te accepteren ontbreekt.
De folder vermeldt 12 februari 2026 als laatste bewerkingsdatum. Zij schrijft ook een voorbereidend gesprek met de hartchirurg en de anesthesist voor, waarin de patiënt zijn wensen kenbaar maakt. De tekst gaat over opereren zonder bloedtransfusie; uit deze folder blijkt niet hoe het ziekenhuis de nieuwe geloofsregels in die gesprekken behandelt.
Een geloofsregel is geen persoonlijke toestemming
De ruimere regels maken een eerder ondertekende weigering niet vanzelf ongedaan. Een patiënt kan nog steeds om eigen redenen geen bloedcomponenten willen ontvangen. Maar wie zijn keuze heeft veranderd, moet die ook in zijn behandelafspraken kunnen terugzien.
Artsenorganisatie KNMG stelt dat bij iemand die zelf kan beslissen de actuele wil leidend is. Een schriftelijke behandelweigering is juist bedoeld voor de situatie waarin dat niet meer lukt. Artsen moeten die in beginsel respecteren; bij gegronde redenen, zoals onduidelijkheid over de inhoud, kunnen zij ervan afwijken.
Daarom is actuele informatie meer dan een bijgewerkte folder. Een voorgedrukte weigering kan een heel persoonlijke beslissing vastleggen. Die moet passen bij wat iemand zelf wil, niet bij een veronderstelling op grond van zijn geloof. Het Radboudumc adviseert patiënten om gewijzigde wensen opnieuw vast te leggen en de nieuwe verklaring ook aan hun huisarts, specialist en naasten te geven. Anders kunnen verschillende versies naast elkaar blijven bestaan.