Een jubileumcadeau voor Jan van der Horst en zijn vrouw Ria, waarvoor medewerkers van hun groothandel Hanos geld mogen inleggen. Daarvoor ging binnen het bedrijf een oproep rond, meldde RTL. Quote schat Van der Horsts vermogen op €540 miljoen. Volgens de oproep hadden collega's zelf om de inzameling gevraagd en konden medewerkers vrijblijvend en anoniem bijdragen.
Medewerkster Nadia bracht het verzoek naar buiten via TikTok. Volgens haar was het namens de personeelsafdeling verstuurd. FNV-bestuurder Linda Vermeulen bekritiseerde het verzoek: zij vindt dat de werkgever zijn personeel een cadeau moet geven, niet andersom. Hanos noemde het tegenover RTL Z een interne aangelegenheid binnen het familiebedrijf.
Niet meebetalen valt op
De spanning tussen meedoen en je eigen portemonnee bewaken is ook buiten Hanos beschreven. Het Nibud noemt in een handreiking voor werkgevers uit 2021 het niet bijdragen aan cadeaus of uitjes als een mogelijk signaal van geldproblemen. In de bijbehorende voorbeeldtekst voor medewerkers staan verjaardagen en werkuitjes expliciet genoemd als gelegenheden waar mensen vanwege de kosten tegenop kunnen zien.
De bedoeling van die handreiking is hulp aanbieden. Het Nibud benadrukt vertrouwelijkheid en laat de keuze voor hulp bij de medewerker. Maar het voorbeeld raakt ook aan de keerzijde van een inzameling: wie niet betaalt, kan daarmee onbedoeld iets over zijn privéfinanciën prijsgeven. En wie simpelweg niet wil meedoen, hoeft geen geldproblemen te hebben.
Een cadeau kan een blijk van waardering zijn. De rekening wordt lastiger wanneer een persoonlijk gebaar uitgroeit tot een vaste verwachting. Een bijdrage die voor de ene collega nauwelijks telt, kan voor een ander concurreren met boodschappen of een energierekening. Dat verschil verdwijnt niet wanneer iedereen hetzelfde bedrag wordt gevraagd.
Een cadeau kan ook uit het werkgeversbudget
Uit onderzoek van Het Bericht blijkt dat werkgevers zulke cadeaus ook zelf kunnen begroten, in plaats van voor iedere gelegenheid volledig op bijdragen van collega's te rekenen. Het Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam (ACTA) heeft daar openbare afspraken over. De afdeling waar iemand werkt, betaalt volgens die regeling mee aan cadeaus voor onder meer verjaardagen, vertrek en pensionering.
| Gelegenheid | Maximale bijdrage werkgever aan cadeau |
|---|---|
| Verjaardag | €35 |
| Vertrek van een vaste collega | €100 |
| Pensionering | €250 |
Dit zijn de bedragen van deze werkgever, geen landelijke normen. Collega's mogen daarnaast zelf iets bijdragen. Het verschil zit in de basis: er is geld van de organisatie beschikbaar, zodat waardering voor een medewerker niet volledig afhankelijk is van de portemonnee van anderen.
Vrijwillig vraagt ook ruimte om nee te zeggen
Met deze documenten is niet geteld hoeveel Nederlandse werkgevers inzamelingen houden. Wel maken ze duidelijk dat het probleem verder reikt dan een cadeau voor een rijke eigenaar. Ook een verjaardagskalender of een reeks afscheidscadeaus kan kosten meebrengen voor mensen die naar hun werk komen om geld te verdienen.
Wie de oproep verstuurt, maakt daarbij verschil. Een verzoek van een collega staat in een andere verhouding tot de ontvanger dan een verzoek van een leidinggevende of personeelsafdeling. Bij die laatste twee speelt de afhankelijkheid van de werkgever mee. Het woord vrijwillig is dan belangrijk, maar ook wat er daarna gebeurt: kan iemand zonder herinneringen, opmerkingen of uitleg over zijn banksaldo niet meedoen?
In de Hanos-oproep staat dat medewerkers anoniem kunnen bijdragen. De bredere keuze blijft wie de rekening krijgt. Bij een cadeau voor een eigenaar stroomt geld van werknemers naar degene voor wie zij werken. Bij een door de werkgever betaald afscheidscadeau gaat de waardering juist naar de medewerker, zonder dat diens collega's eerst hun eigen geld hoeven in te leggen.