Wie op Google naar overlast zoekt, hoort niet vanzelf een bevolkingsgroep als verklaring aangereikt te krijgen. Toch zagen Kamerleden zulke suggesties bij zoekopdrachten over Nederlandse gemeenten. Staatssecretaris Willemijn Aerdts noemt de voorbeelden verontrustend, maar kon ze zelf niet opnieuw oproepen. De zoekmachine gaf inmiddels andere suggesties.

In haar antwoord aan D66-Kamerleden Sarah El Boujdaini en Mpanzu Bamenga beschrijft ze uitvoerig hoe Google zegt discriminatie tegen te gaan. Cijfers over hoeveel discriminerende suggesties de controles ontdekken of missen, staan er niet in.

Filters vooraf en meldingen achteraf

Google zegt geautomatiseerde filters te combineren met menselijke controle. Als een ongepaste aanvulling toch verschijnt, kunnen medewerkers die en nauw verwante varianten verwijderen. Meldingen van gebruikers worden volgens het bedrijf ook gebruikt om de systemen te verbeteren.

Die uitleg beantwoordt hoe het proces is ingericht. Zij laat niet zien hoe goed het werkt voor de Nederlandse zoekopdrachten waarover de Kamerleden op 11 augustus hun waarnemingen deden. Het niet opnieuw verschijnen van een suggestie geeft evenmin inzicht in de omvang van het probleem.

Aerdts erkent het maatschappelijke risico: suggesties kunnen afkomst ten onrechte verbinden met gevaar of overlast en zo stereotypen bevestigen. Dat raakt de mensen over wie wordt gezocht, ook als zij de zoekmachine zelf niet gebruiken. Voor controle op die invloed is meer nodig dan weten dat er een filter bestaat.

Openbare controles bestaan al

De Kamerleden willen dat bedrijven niet alleen melden dát zij testen, maar ook wat die tests opleveren. Aerdts wil daarvoor geen wijziging van de Europese regels bepleiten. Zij wijst op de mogelijkheden van toezichthouders om informatie en testresultaten op te vragen.

Uit onderzoek van Het Bericht blijkt dat de bestaande digitale dienstenwet ook al openbare rapportage voorschrijft. Grote zoekmachines moeten jaarlijks rapporten publiceren over risico’s, maatregelen, de onafhankelijke controle en hun opvolging daarvan. De Europese Commissie legt uit dat het publiek die documenten moet kunnen raadplegen. Vertrouwelijke delen mogen onder voorwaarden worden weggelaten.

Wij controleerden ook de periode van een openbaar auditrapport over Google Search dat de Commissie in haar overzicht aanbiedt. Dat rapport uit 2025 bestrijkt 1 juni 2024 tot en met 31 mei 2025. De Nederlandse voorbeelden uit augustus 2026 vallen buiten die onderzochte periode. Een bestaand openbaar rapport en een actuele controle van deze zoekuitkomsten zijn dus verschillende dingen.

De nieuwe kabinetsuitleg geeft geen concrete uitkomst van zo’n actuele onafhankelijke controle op de gemelde Nederlandse suggesties. Aerdts verwijst voor het toezicht naar de Europese Commissie. Ze gaat de signalen in het reguliere overleg met toezichthouders meenemen en het onderwerp bespreken met de Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme.

De gebruiker moet de meldroute vinden

Ook bij de vraag om een duidelijkere meldknop volgt geen concrete aanpassing. Google vindt volgens de staatssecretaris een icoon bij ieder onderdeel van een zoekpagina niet wenselijk. Het bedrijf verwijst naar feedbackopties en een link onderaan de pagina.

Google zegt de zichtbaarheid daarvan doorlopend te beoordelen. Een datum voor een beter zichtbare meldmogelijkheid bij ‘Meer om te vragen’ noemt de beantwoording niet.