Frankrijk moet meer rente betalen om geld te lenen. Dat kan ook elders gevolgen hebben: Nederlandse financiële instellingen bezitten Franse staatsleningen. Als die minder waard worden, merken zij dat op hun balans. Minister van Financiën Eelco Heinen beschrijft die risico's in antwoorden op vragen van Henk-Jan Oosterhuis (D66), Erik van der Maas (VVD) en Inge van Dijk (CDA).

Hij bevestigt ook dat een extra Europees vangnet voor banken nog steeds niet beschikbaar is. Uit onderzoek van Het Bericht blijkt hoe concreet dat gemis is. Wij vergeleken zijn antwoorden met het nieuwe verslag dat de Europese afwikkelingsautoriteit voor banken (SRB) aan de Eurogroep stuurde. Die waarschuwt op 9 november dat het bestaande fonds van ongeveer €81 miljard te klein kan zijn voor één zeer grote bank of meerdere banken tegelijk.

Een extra lening die nog niet beschikbaar is

Het bestaande fonds is gevuld met bijdragen van banken. De Europese autoriteit kan het onder voorwaarden gebruiken om een bank in problemen ordelijk te herstructureren of af te wikkelen. Het doel is dat betalingen en andere belangrijke bankdiensten doorgaan, zonder dat de overheid meteen de rekening overneemt.

Daarachter zou een extra kredietlijn komen van maximaal €68 miljard bij het Europees Stabiliteitsmechanisme, het noodfonds voor eurolanden. Die extra lening is bedoeld voor als het bankenfonds tekortschiet. Bij gebruik moet de bankensector het geld via bijdragen terugbetalen.

Voor die mogelijkheid is het ESM-verdrag aangepast. Maar de wijziging kan pas ingaan na goedkeuring door alle betrokken landen. Italië heeft dat nog niet gedaan. Volgens Heinen staat de verdragswijziging daar ook niet op de parlementaire agenda.

Welk geld is beschikbaar bij een bankencrisis?
VoorzieningStand van zaken
Europees bankenfondsCirca €81 miljard aanwezig, volgens het SRB-verslag van 9 november.
Extra ESM-kredietlijnMaximaal €68 miljard afgesproken, nog niet inzetbaar.

Waarom een Franse schuld ook ons raakt

Overheden en banken kunnen elkaar in de problemen brengen. Banken kopen staatsleningen. Daalt het vertrouwen in een land, dan kunnen die beleggingen in waarde dalen. Komen banken daardoor onder druk, dan kan vervolgens bij diezelfde overheid worden aangeklopt voor steun.

Het Europese vangnet is bedoeld om die kringloop te doorbreken. Dat gaat ook Nederlandse huishoudens aan: een bank moet betalingen kunnen blijven verwerken en krediet kunnen geven aan bedrijven. Een crisisrekening die bij de overheid belandt, concurreert bovendien met andere publieke uitgaven.

De ontbrekende kredietlijn betekent niet dat Europa zonder noodfonds zit. Het ESM kan onder het bestaande verdrag al financiële steun aan landen geven. En banken zijn beter bestand tegen schokken dan tijdens de eurocrisis. De Europese Bankautoriteit EBA zag in haar stresstest van 2025 dat de onderzochte banken gezamenlijk een zware economische schok konden opvangen.

Minder Franse leningen op Nederlandse balansen

De Nederlandse financiële sector had eind juni 13 procent minder Franse overheidsobligaties op de balans dan een jaar eerder, meldt Heinen. Die afname begon volgens hem al vóór de recente onrust. Het cijfer zegt dus niet hoeveel Nederlandse beleggers sinds de spanningen van oktober hebben verkocht.

Heinen wil dat Frankrijk zijn begroting op orde brengt en dringt bij Italië aan op goedkeuring van het herziene verdrag. De SRB vraagt intussen haast met de extra kredietlijn: het bestaande bankenfonds is gevuld, maar de afgesproken tweede geldbron is nog niet beschikbaar.