Werknemers met de Chinese nationaliteit die voor een Nederlands techbedrijf werken, kunnen na een bezoek aan China te horen krijgen dat zij het land niet mogen verlaten. De nieuwe regels gaan onder meer over het overdragen van technologie. China kan burgers tegenhouden als zij die voorschriften overtreden en daarmee de veiligheid van de Chinese industrie of technologie kunnen schaden. Ook wie alleen voor familiebezoek teruggaat, kan met zo'n uitreisverbod te maken krijgen.
Minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking Sjoerd Sjoerdsma erkent dat risico in antwoorden aan Kamerlid Nicole Maes (VVD). Toch ziet het kabinet geen aanleiding om het reisadvies voor China aan te passen. Medewerkers moeten volgens hem in de eerste plaats zelf, samen met hun Nederlandse werkgever of universiteit, afwegen of zij de reis verantwoord vinden.
Regel noemt geen maximale duur
De Chinese regels gelden sinds 15 september. Uit onderzoek van Het Bericht blijkt dat de bepaling over technologie geen maximale duur voor een uitreisverbod noemt. Bij andere verboden in hetzelfde artikel staat wel een termijn van zes maanden tot drie jaar. Voor de betrokken medewerker is daardoor in deze bepaling niet vastgelegd wanneer die weer mag vertrekken.
Ook de uitleg aan de medewerker kent een uitzondering. Normaal moet de instantie die het verbod oplegt schriftelijk vertellen waarom, op welke grond en hoe iemand ertegen kan opkomen. Die instantie mag dat achterwege laten als de uitleg de nationale veiligheid of een strafrechtelijk onderzoek kan schaden. De grensdienst moet bij het uitvoeren van het verbod meedelen wat de beslissende instantie heeft doorgegeven.
Reisadvies noemt andere risico's
Het Nederlandse reisadvies waarschuwt al voor willekeurige arrestaties en beperkte hulp van de ambassade. Wie volgens China naast de Nederlandse ook de Chinese nationaliteit heeft, kan niet rekenen op hulp van de Nederlandse ambassade. Het advies wijst er bovendien op dat China iemand na afstand van de Chinese nationaliteit nog steeds als Chinees staatsburger kan beschouwen.
De specifieke nieuwe uitreisregel voor technologie staat niet in het advies. De pagina vermeldt 28 augustus als laatste wijzigingsdatum, ruim twee weken voordat de regeling inging. Het advies is bedoeld voor Nederlanders; het antwoord van Sjoerdsma gaat daarnaast over medewerkers met de Chinese nationaliteit die in Nederland werken.
Voor die werknemers raakt de afweging meer dan hun baan. Een bezoek aan familie kan betekenen dat zij niet meer terug kunnen naar hun leven in Nederland. Hun werkgever moet ondertussen beoordelen welke risico's het werk met gevoelige technologie meebrengt. Het kabinet benoemt het risico, maar voegt voor deze groep geen gerichte waarschuwing aan het algemene reisadvies toe.
Samenwerking blijft mogelijk
Het kabinet wil Chinese onderzoekers en andere hoogopgeleide werknemers niet op voorhand uitsluiten van samenwerking. Bedrijven en universiteiten moeten wel voorkomen dat gevoelige kennis ongewenst wordt overgedragen. Volgens Sjoerdsma zien de Chinese maatregelen vooral op het reizen van Chinese burgers en vormen ze op dit moment geen direct risico voor de Nederlandse en Europese economische veiligheid.
Het kabinet zegt de toepassing van de nieuwe regels te blijven volgen.