Het besluit over een hogere btw op bloemen en planten is doorgeschoven. Onbekend blijft wat hogere plantenprijzen zouden betekenen voor de vergroening van particuliere tuinen. Het kabinet kan dat niet berekenen. Wel neemt het een verwachting over dat consumenten bij een verhoging van 9 naar 21 procent minder tuinplanten en bomen kopen.
Staatssecretaris Eelco Eerenberg antwoordt dat op vragen van Henk Vermeer (BBB). Hij verwijst voor de verkoopcijfers naar onderzoek in opdracht van de sierteeltsector. Voor de vraag wat mensen met hun tuin doen, wijst hij op een oudere peiling naar hun motivatie om te vergroenen.
Geen vastgesteld hoger tarief
Voor bloemen, tuinplanten en bomen geldt nu 9 procent btw. Het kabinet wilde dat tarief vanaf 2028 verhogen naar 21 procent. Maar in de derde wijziging van het Belastingplan 2027 haalt het kabinet dat onderdeel uit het wetsvoorstel. Na gesprekken met de BBB schuift de besluitvorming door naar het Belastingplan 2028.
Dat is uitstel van het besluit, geen definitieve afschaffing van het plan. Het kabinet rekent er in de meerjarenbegroting nog op dat de maatregel terugkomt.
Minder planten kopen is niet hetzelfde als minder groen
Onderzoeksbureau Decisio rekent voor de sector met een prijsstijging van ongeveer 11 procent als winkels de hele btw-verhoging doorgeven. Voor tuinplanten en bomen hoort daarbij een verwachte daling van de vraag met 14,3 procent. Het zijn berekende effecten, geen al gemeten terugval.
Die prognose gaat over aankopen, niet over het aantal vierkante meters groene tuin.
Uit onderzoek van Het Bericht blijkt dat ook de peiling waarop het kabinet zich beroept die uitkomst niet meet. Motivaction vroeg eind 2023 aan tuinbezitters wat hen helpt of tegenhoudt om tegels door groen te vervangen. Het onderzoek, gepubliceerd in februari 2024, testte niet het effect van een hogere btw op planten.
In de landelijke groep met nog niet volledig groene tuinen noemt 8 procent de prijs van gewenste bloemen en planten als drempel. Een te kleine tuin en niet goed zijn in tuinieren of er niet van houden worden vaker genoemd, elk door 17 procent. Dat verklaart waarom het kabinet op motivatie en praktische hulp wijst. Het vertelt nog niet hoe dezelfde mensen reageren op hogere winkelprijzen.
Gemeenten krijgen de btw terug, tuinbezitters niet
De rekening verschilt bovendien per koper. Gemeenten en provincies kunnen btw op openbaar groen via het btw-compensatiefonds terugkrijgen. Volgens Eerenberg levert de tariefsverhoging hun daardoor geen hogere btw-last op. Een particuliere tuinbezitter heeft die compensatie niet.
Dat verschil telt bij een beleid dat bewoners vraagt om zelf bij te dragen aan groenere, koelere wijken.
Het kabinet vindt een algemeen laag btw-tarief geen doelmatige manier om specifieke doelen zoals vergroening te bereiken. Het ziet meer in hulp bij tuinplannen, het afvoeren van tegels en plaatselijke subsidies. Hoeveel van het verwachte verlies aan plantenaankopen daarmee wordt opgevangen, maakt de beantwoording niet duidelijk.