Als een bouwcontroleur wordt geschorst, komt de extra rekening in beginsel bij zijn opdrachtgever terecht. Die moet de schade vervolgens zelf proberen te verhalen. Minister van Volkshuisvesting Elanor Boekholt-O’Sullivan vindt die verdeling redelijk. Onderzoek naar een tijdelijke financiële voorziening voor getroffen bouwbedrijven en opdrachtgevers vindt zij voorlopig niet nodig.
Het gaat om de gevolgen van schorsingen van kwaliteitsborgers: private bedrijven die controleren of onder meer nieuwbouwwoningen aan de technische bouwregels voldoen. Wie de kwaliteitsborger heeft ingehuurd, bepaalt volgens de minister wie eerst de kosten draagt. Dat kan de aannemer zijn of de particulier die een huis laat bouwen. De afspraken in het contract zijn leidend.
Geen zicht op de schade, geen onderzoek naar noodhulp
Uit onderzoek van Het Bericht blijkt dat de minister over de schade twee verschillende boodschappen geeft. Aan CDA-Kamerlid Hanneke Steen schrijft zij dat er nog geen zicht is op de financiële gevolgen voor woningkopers. Aan SGP-Kamerlid André Flach laat zij weten geen signalen van aanzienlijke schade te hebben ontvangen. Daarom acht zij onderzoek naar een tijdelijke voorziening nog niet noodzakelijk. Als zulke signalen komen, wil zij wel bekijken welke maatregelen nodig zijn.
Hoeveel vertraging en extra controles opdrachtgevers nu kosten, blijft daarmee onbekend. Zij moeten intussen verder met een bouwproject waarvoor een verplichte controleur wegvalt. De mogelijkheid om later schade te verhalen neemt de eerste rekening en de onzekerheid over de oplevering niet weg.
De meeste stilgevallen projecten zijn hervat
De eerdere berichten over ongeveer 1.300 bedreigde bouwprojecten zijn geen actuele telling van stilgelegde woningen. Volgens de minister waren circa 1.250 projecten betrokken, deels nog in voorbereiding. Ongeveer 1.100 waren woningbouwprojecten, vrijwel steeds voor één woning. De minister vermoedt dat het vooral om koopwoningen gaat; een exacte verdeling ontbreekt.
Na een kort geding op 23 september mocht de grootste betrokken controleur, Bureau Kwaliteitsborging, bestaande projecten weer oppakken. Nieuwe projecten mocht het bureau niet aannemen. Volgens informatie van de aanbieder van zijn controlesysteem is ongeveer 85 procent van de projecten die tussen 25 augustus en 23 september stillagen door diezelfde kwaliteitsborger hervat. Andere projecten zijn of worden overgenomen.
Een nieuwe kwaliteitsborger moet eerst nagaan welke controles zijn gedaan en wat de staat van de bouw is. Bij een goed gedocumenteerd dossier kan de overname snel gaan. Ontbreekt betrouwbare informatie, dan zijn aanvullende controles nodig. Voor een bewoner telt niet alleen dat de woning wordt opgeleverd, maar ook dat zij veilig is.
Verplichte controle, geen automatische vervanger
D66-Kamerlid Robert van Asten vroeg of er een algemene regeling komt die de controle opvangt wanneer een grote kwaliteitsborger wegvalt. Boekholt-O’Sullivan wijst dat af. Er zijn volgens haar genoeg bedrijven om werk over te nemen, maar een automatische overdracht kan niet altijd verantwoord. De kwaliteit van het eerder uitgevoerde werk moet eerst worden beoordeeld.
De publieke toezichthouder TloKB controleert de aanbieders van de controlesystemen; die houden op hun beurt toezicht op de kwaliteitsborgers. Bij deze schorsingen kwamen signalen volgens de minister al in 2025 aan de orde. Zij noemt het een zwakke plek dat partijen die hun werk onvoldoende doen te lang kunnen blijven doorwerken.
De minister wil met de toezichthouder en de branche nagaan hoe één geschorste controleur zo veel projecten kon raken en of eerder ingrijpen de gevolgen had beperkt. De minister wil verbeteringen meenemen in aanpassingen van de regels, die zij in het eerste kwartaal van 2027 ter consultatie verwacht te publiceren. Voor een tijdelijke voorziening voor opdrachtgevers wil zij eerst signalen van aanzienlijke schade zien.