Diederik Boomsma van JA21 heeft het kabinet om een oordeel gevraagd over een rapport dat hard uithaalt naar de Onderwijsraad en de organisaties rond scholen. Hij is zelf verbonden aan De Nieuwe Denktank, die het rapport samen met Beter Onderwijs Nederland uitbracht.
Uit onderzoek van Het Bericht blijkt dat Boomsma in het curatorium van de denktank zit. Volgens de eigen uitleg van de organisatie kijkt dat orgaan mee of onderzoeken maatschappelijk relevant, wetenschappelijk deugdelijk en praktisch bruikbaar zijn. Ook de beslisnota bij de nieuwe antwoorden vermeldt zijn functie. De relatie staat openbaar op de website van de denktank; Boomsma staat niet bij de acht genoemde rapportauteurs.
Boomsma legt de aanbevelingen voor aan het kabinet
Het rapport, Het mysterie van de verspilde onderwijsmiljarden, beschrijft een onderwijsbestel waarin organisaties volgens de auteurs veel invloed hebben, maar te weinig verantwoordelijkheid dragen voor de gevolgen in de klas. De Onderwijsraad zou te weinig letten op kosten, uitvoerbaarheid en de werkdruk van leraren. Het rapport bepleit hervorming en, als die uitblijft, afschaffing van de raad.
Boomsma vroeg de bewindspersonen onder meer of zij die kritiek delen en hoe zij aankijken tegen een andere inrichting van leerplanontwikkelaar SLO. Zo brengt een lid van het curatorium de aanbevelingen van de denktank naar de parlementaire controle. Die verbinding doet ertoe bij een rapport dat juist vraagt wie invloed op onderwijsbeleid uitoefent en wie daarop aanspreekbaar is.
Voor leraren en leerlingen gaat het om de vraag of beleid in de klas helpt. Extra opdrachten kosten lestijd en menskracht. Zicht op de herkomst en toetsing van beleidsvoorstellen helpt de Kamer beoordelen welke veranderingen die schaarse middelen verdienen.
Bewindspersonen houden vast aan de bestaande rolverdeling
Minister Rianne Letschert en staatssecretaris Judith Tielen nemen de centrale kritiek niet over. De Onderwijsraad adviseert op hoofdlijnen, antwoorden zij. Kosten en uitvoerbaarheid moeten vervolgens door het ministerie worden uitgewerkt wanneer een advies wordt gebruikt voor beleid. Zij zien geen voordeel in het onderbrengen van SLO binnen het ministerie. Wisselende externe commissies zouden volgens hen juist kennis verloren laten gaan.
De Onderwijsraad wees in een reactie in juli op zijn wettelijke adviestaak. Hij is geen beleidsmaker en de twee onderzochte adviezen waren gevraagd door regering of parlement. De raad zegt ook dit kritische rapport serieus te nemen.
Aandacht voor taal is geen voorgeschreven lesmethode
Een concrete botsing gaat over leerlingen die thuis een andere taal spreken. Het rapport bekritiseert de aandacht voor taalverschillen in de nieuwe taaldoelen. De bewindspersonen maken onderscheid tussen wat scholen moeten aanbieden en hoe leraren lesgeven. Een thuistaal gebruiken om beter Nederlands te leren is volgens hen een keuze.
Onze controle van het gepubliceerde besluit laat zien dat ruimte voor verschillende talen wel in de nieuwe doelen staat. Die regels gelden sinds 1 augustus, met overgangsrecht tot 1 augustus 2031. Scholen mogen tot die laatste datum nog met de oude doelen werken. Het antwoord kondigt op dit punt geen nieuwe lesplicht aan.