Bedrijven krijgen volgens het kabinetsplan een jaar langer om alle bodemas, het materiaal onder in de afvalverbrandingsoven, tot de vereiste kwaliteit te reinigen. De nieuwe einddatum wordt 1 januari 2029. Maar dat uitstel is gekoppeld aan uitbreiding van de reinigingscapaciteit. Het ministerie kent ondertussen niet de volledige voorraad ruwe en gewassen bodemas bij de twaalf Nederlandse afvalenergiecentrales en de verwerkers.

Minister van Klimaat en Groene Groei Stientje van Veldhoven-van der Meer bevestigt het uitstel in antwoorden aan SGP-Kamerlid Chris Stoffer. Volgens haar werkt de sector voldoende aan extra reiniging. Het wijzigingsvoorstel ligt nog tot en met 14 december ter inzage; de nieuwe termijn is nog niet definitief vastgesteld.

In de kleine letters staat een voorwaarde

Uit onderzoek van Het Bericht blijkt dat het extra jaar geen onvoorwaardelijke tegemoetkoming is. Wij controleerden de oorspronkelijke wijzigingsnotitie van het Circulair Materialenplan, het landelijke plan voor afvalbeheer. Daarin staat dat verwerkers rond de jaarwisseling een milieuvergunning voor extra reinigingscapaciteit willen aanvragen. Het indienen van die aanvragen is een voorwaarde voor het voorgestelde uitstel.

Zien bedrijven tijdens de inspraakperiode toch af van hun voorgenomen uitbreiding, dan kan het ministerie de verlenging uit het definitieve plan schrappen. Dat maakt de vergunningaanvragen een concreet toetsmoment: het gaat niet alleen om de belofte dat bedrijven hun best doen.

Bodemas is het materiaal dat na verbranding van restafval onder in de oven achterblijft. Na verwerking kan het opnieuw als bouwstof worden gebruikt. Dat bespaart bijvoorbeeld zand en grind. De kwaliteit moet wel voldoen aan de milieueisen. Hergebruik is pas een voordeel voor de omgeving als afvalproblemen niet naar een bouwlocatie worden verplaatst.

Exportaanvragen zijn geen afgevoerde tonnen

De vraag naar bodemas is volgens de minister teruggelopen doordat het vertrouwen in de toepassing is verminderd. Sommige bedrijven bouwen voorraden op, maar dat geldt niet voor alle verbranders en verwerkers. Een deel van het materiaal is bovendien uit het buitenland ingevoerd.

De cijfers van de Inspectie Leefomgeving en Transport laten wel zien hoeveel materiaal voor export is aangemeld. Het aangemelde tonnage ligt in 2026 tot dusver al boven dat van heel 2025.

Voor export aangemelde bodemas, geen gemeten uitvoer
JaarAangevraagd tonnage
202215.000 ton
2023150.000 ton
2024253.750 ton
2025452.304 ton
2026, tot dusver470.099 ton

Deze hoeveelheden staan bij het jaar van het eerste transport uit een aanvraag. De transporten kunnen over meerdere jaren lopen. In 2025 was er één bezwaar en werd één aanvraag ingetrokken. De tabel telt dus geen daadwerkelijk uitgevoerde of allemaal goedgekeurde tonnen op.

Gemeenten houden ruimte om grenzen te stellen

De minister wil het vertrouwen in gewassen bodemas herstellen, onder meer met een voorbeeld voor gemeentelijke regels. Maar lokale overheden houden de bevoegdheid om het gebruik te beperken ter bescherming van mens en milieu. Ook een algemene beperking blijft mogelijk; de landelijke oproep om per materiaal en locatie te kijken neemt die bevoegdheid niet weg.

Stoffer krijgt in 2027 meer informatie over voorraden, reinigingscapaciteit, afzet en export, voor zover bedrijven die gegevens beschikbaar stellen. Een volledig overzicht is daarmee nog niet toegezegd. Het besluit over extra tijd voor de sector loopt vooruit op zo'n complete telling.