Een bewindvoerder beheert geld voor mensen die dat zelf tijdelijk of langdurig niet goed kunnen. Als die hulp tekortschiet, kan de kantonrechter de bewindvoerder ontslaan. Maar een bestuurder die eerder is ontslagen, wordt daardoor niet automatisch uitgesloten van een nieuw kantoor.

De regels voor de kwaliteit van bewindvoerders bevatten daarvoor geen specifieke weigeringsgrond, schrijft staatssecretaris van Justitie en Veiligheid Claudia van Bruggen. Zij antwoordt op vragen van Anouschka Biekman (D66), na berichtgeving over herhaald ontslag van een bewindvoerderskantoor in de regio Leiden.

Een nieuw kantoor is geen schone lei

Er zijn wel controles. Het Landelijk Kwaliteitsbureau CBM beoordeelt niet alleen het kantoor, maar ook de bestuurder en diens achtergrond. Een eerder ontslag kan onder de aandacht van de rechtbank worden gebracht. De kantonrechter beslist zelf over een benoeming en kan een voorgestelde bewindvoerder weigeren als daarvoor gegronde redenen bestaan.

Een nieuw kantoor is dus geen automatische toegang tot nieuwe cliënten. Maar ontslag betekent evenmin dat iemand voortaan nergens meer als bewindvoerder kan worden benoemd. Het verleden moet bij de beoordeling worden betrokken. Juist mensen die voor hun huur, boodschappen en vaste lasten op een ander zijn aangewezen, moeten erop kunnen vertrouwen dat die controle werkt.

Een bekende zwakke plek is nog niet verholpen

Uit onderzoek van Het Bericht blijkt dat een verbetering van de accountantscontrole negentien maanden na de aankondiging nog wordt verkend. Wij legden de nieuwe antwoorden naast de brief van 16 april 2025 en de bijbehorende ambtelijke beslisnota.

Die nota was opvallend duidelijk: uit gesprekken met het kwaliteitsbureau was gebleken dat de accountantscontrole niet naar behoren werkte. De openbare brief kondigde gesprekken aan over het aanpassen van die controle en de kwaliteitseisen. Nu zegt Van Bruggen dat nog wordt onderzocht welke mogelijkheden het beste bij de werkwijze van het kwaliteitsbureau passen. Zij kan nog geen uitkomsten geven.

De beslisnota laat ook zien waarom destijds voor beperkte maatregelen werd gekozen. Voor grote veranderingen in het stelsel ontbrak het geld. De aangekondigde stappen moesten binnen het bestaande budget passen.

Dat maakt de vraag naar bescherming concreet. Een jaarlijkse controle is pas een waarborg als zij tekortkomingen tijdig boven tafel brengt. Cliënten die juist hulp nodig hebben met hun geldzaken, kunnen niet geacht worden zelf de financiële controle van hun bewindvoerder over te doen.

Gemeenten krijgen niet zomaar de meldingen

Ook informatie over misstanden bereikt niet vanzelf iedere betrokken instantie. Volgens Van Bruggen ontbreekt een wettelijke basis waarmee de Rechtspraak gegevens over meldingen van onregelmatigheden bij individuele bewindvoerders met gemeenten kan delen. Zij wil met de betrokken partijen bespreken welke informatie wel rechtmatig kan worden gedeeld.

Een openbaar register met waarschuwingen, schorsingen en ontslagen ziet de staatssecretaris terughoudend tegemoet. Zij wijst erop dat een klacht nog geen vastgesteld disfunctioneren is en dat een registratie een vertekend beeld kan geven. Wel vindt zij het onwenselijk dat cliënten elkaar via recensiewebsites moeten waarschuwen. Over betere informatievoorziening volgt overleg met de Rechtspraak.

Wie schade heeft geleden, kan zelf of via een opvolgend bewindvoerder de kantonrechter om schadevergoeding vragen. Een professionele bewindvoerder moet een aansprakelijkheidsverzekering hebben. Of die de schade dekt, hangt af van het geval.

Een breder onderzoek naar het stelsel wordt in de eerste helft van 2027 verwacht. Daarna wil Van Bruggen reageren op mogelijke verbeteringen, ook van het toezicht en de aansprakelijkheidsprocedure.